(0232) 465 13 85 · 1431 Sokak No:1 D:2, Kahramanlar / Alsancak, Konak — İzmir

Görüşme odasından notlar

Yazılar

Danışanlarımla yaptığım görüşmelerden yola çıkarak, zaman zaman merak edilen konularda kaleme aldığım yazılarım. Bir başlığa tıklayarak yazının tamamını okuyabilirsiniz.

Bu yazılar genel bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili değerlendirme için lütfen randevu alarak görüşelim.
01 Ayrılık anksiyetesi +

Çocuk & ergen

Bağlanılan figürden veya evden ayrılmaya odaklanmış aşırı korku durumudur. Bağlanma figürü ebeveynler , büyükanne, büyükbabalar,bakım verenler veya kardeşler olabilir.6 ay ile 36 ay arasındaki bir çocuğun bu dönemde ayrılığı tolere edememesi normal bir durumdur. Ancak yaşça daha büyük olan çocukların ayrılığı tolere edememeleri çok da kendi yaş dönemlerinden beklenen bir durum olmadığı için nedenlerinin araştırılması uygundur. Bağımlılıktan bağlılık sürecine geçilemediğinden çocuğun bu bağı kurduğu kişiden ayrılıp okula gitmesi sırasında çocuk ayrılmaya dair aşırı tepki verir.  Çocuklar yetişkinler gibi 'benim bir sıkıntım va ,mutsuzluğum var '' diyemezler. Sıkıntılarını davranışlarıyla gösterirler. Yetişkinler sahnede çocuğun sergilediği davranışları görebilirler; örneğin hareketlilikte artış,yerinde duramama,ağlamalar,tepinmeler,karın ağrısı şikayeti,bulantı,kusma,uykularda sıklıkla kabus görme,okula gitmeyi reddetme gibi.. Çocuğun sahnede sergilediği bu davranışlardan ziyade kuliste ne olduğu önemlidir. Kulis ; çocuğun iç dünyasında yaşadığı mücadeledir. Hissettiği duygular,korkular,sıkıntılardır. Önemli olan çocuğun sahnede sergilediği davranışları değil kuliste neler yaşadığını anlamaya çalışmak ve çocuğa yardımcı olmaktır. Çocuğun verdiği bu tepkiler bir şımarıklık,edepsizlik değildir; bu tepkiler kesinlikle çocuğun elinde değildir,çocuğun bilinçli yaptığı eylemler değildir. İşte çocuğun kuliste yaşadıkları için çocuğa kızmak,eleştirmek,çocuğu suçlamak ne derecede doğrudur? Yapılması gereken psikolojik destek almakken ebeveynlerin ya da eğitimcilerin zaman zaman çocuğun durumunu sahnede sergilediği davranışa göre değerlendirdikleri ve bu yüzden de çocuğun anksiyete yani endişe miktarını arttırdıklarını da görebilmekteyiz.

Ayrılık kaygısına sebep olan nedenlerden biri otorite figürlerinin ve ebeveynlerinin davranışları olmasının yanı sıra çocuğun genetik yapısı,mizacı,bakım verenle yaşadığı bağlılıktan bağlanmaya geçişteki sıkıntılar olarak sıralanabilir.

Ayrılık kaygısı yaşayan çocuk; bağlandığı kişileri yitireceğinden ya da onların başına bir iş geleceğinden korkar,bu korku süreklidir ve çocuk bu korkuya bağlı olarak aşır bir endişe duyar. Kötü bir olayın ; bağlandığı kişiden ayrılmasına yol açabileceğinden korkabilir. Örneğin; kaybolacağı ya da kaçırılacağı korkusu gibi.

Ayrılma korkusundan dolayı okula ya da başka bir yere gitmek istemez. Bağlandığı kişi olmadan uyumayı rededer. Ayrılma konusunda sürekli kabus görür. Kaygıya bağlı olarak ebeveyne iyice yapışır.

Son olarak; tekrar etmekte fayda görüyorum, bu gibi bir durumda çocuğu kendi haline bırakmak ya da yapacaksın ,edeceksin şeklinde telkinde bulunmak çocuğun kaygısını arttırıp ruh sağlığını bozmaktan başka bir işe yaramaz. Ayrılık kaygısı geliştiyse bir çocukta yardım almak şarttır.

Psikolog Armağan Pınar Adanar

02 Bipolar bozukluk +

Yetişkin

Bipolar bozukluk eski adlarıyla manik-depresif psikoz, iki uçlu duygudurum bozukluğu olarak da bilinir.

Dsm ıv tanı ölçütleri

Hipomanik epizod

1. Olağan depresif olmayan duygudurumdan açıkça farklı , en az 4 gün ,günboyu süren,sürekli,kabarmış,taşkın ya da irritabl ayrı bir duygudurum döneminin olması.

2. Duygudurum bozukluğu dönemi sırasında, aşağıdaki semptomlardan üçü ( ya da daha fazlası) ( duygudurum irritabl ise dördü) belirgin olarak bulunur.

3. Benlik saygısında abartılı artma

4. Uyku gereksiniminde azalma ( kişi sadece 3 saatlik uyku ile dinlenmiş hisseder ve ertesi gün yine enerjiktir.)

5. Her zamankinden daha konuşkan olma

6. Düşüncelerin sanki yarışıyor gibi peşisıra gelmesi( beynin çalışma hızı düşüncelerine yetişemiyor gibi)

7. Dikkat dağınıklığı

8. Kötü sonuçlar doğurma olasılığı yüksek ,zevk veren etkinliklere aşırı katılma( elindeki bütün parayı alışverişe yatırır, düşüncesizce cinsel girişimlerde bulunur, kredi çeker aptalca iş yatırımlarından bulunur.)

9. Bu epizod sırasında , kişinin semptomatik  olmadığı zamanlardakinden çok farklı olarak işlevsellikte belirgin bir değişiklik olur.

10. Duygudurum bozukluğu başkaları tarafından da gözlemlenebilir.

11. Bu epizod, toplumsal yada mesleki işlevsellikte belirgin bir bozulmaya yol açacak ya da hastaneye yatırılmayı gerektirecek kadar ağır değildir. Ve psikotik özellikler göstermez.

12. Bu semptonlar,bir maddenin ( örnek kötüye kullanabilen bir ilaç ya da diğer bir tedavi yöntemi ) ya da genel tıbbi bir durumun ( örnek hipertiroidzm) doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.

Genel görüşler

Bipolar bozukluklar 3 farklı hastalık grubu olarak sınıflandırılabilirler.

1. Bipolar bozukluk I depresif epizotlarla giden manik epizodlardan oluşur.

2. Bipolar bozukluk II depresif epizotlarla giden hipomanik epizodlardan oluşur.

3. Siklotimik bozukluk hipomani ve daha hafif seyreden depresif epizolardan oluşur.

EPİDEMİYOLOJİSİ VE SIKLIĞI

Bipolar I bozukluğun kesin olarak nedeni bilinmektedir. Tıpkı diğer psikiyatrik hastalıklarda olduğu gibi genetik ,biokimyasal psikodinamik ve sosyal çevresel karmaşık bir biçimde etkileşimde bulunduğunu söylemek mümkündür.

Aile çalışmalarından elde edilen sonuçla göre eğer bir ebeveynde majör afektif bozukluk var ise çocuğunda risk yüzde 25-30,eğer iki ebeveynde afektif bozukluk var ise  çocuğunda risk yüzde 50-75 kadar yüksek olabilir. Tedavi edilmemiş bipolar bozukluklarda suicid durum sık görülür. Hastaların yüzde 25-50sinde suicid girişimi görülür. Mevsimsel değişimler mevcut olup ilkbahar 8mart-mayıs arası) ve sonbaharda 8 eylül-kasım arası) depresyon saha sık görülürken mani yazın sıklaşır. Suicid sıklığı  mayısta tepe yaparken ikinci sıklık da ekimde yaşanır.

ÇÖKKÜNLÜK/DEPRESYON BELİRTİLERİ

Çökkün bir hastada yüz çizgileri belirgin, alın çizgileri derinleşmiş, omuzlar çökkün, yüz üzüntülü ve kendine bakmayan bir görünüm olur.

Hareketler yavaşlamıştır.

Konuşma alçak sesli ve yavaştır( bazen de kişi gergin olduğu için konuşma miktarı artmış olabilir.)

Hastadan yanıt almak zordur.

Duygulanımda üzüntü ve sıkıntı vardır. Sık ağlar, anksiyete miktarı epey artmıştır. Anksiyete miktarı artmış hasta yerinde duramaz ve odadan adeta şıkıp gitmek istiyor gibidir.(disfori) Özellikle akşam üstü hava kararmaya başladığında hastaların sıkıntısı artar. Bir anda öfkelenivermeler, kafaya takmalar,geçmişi kurcalamalar ve takılmalar da görülür. Eskiden istekle yaptı şeyleri yapamaz olur. (anhedonia)

Hastanın bilinci açıktır. Genelde algı bozukluğu görülmez. Unutkanlıktan yakınırlar. Fakat gerçek bir bellek bozukluğu yoktur. Unutkanlık yakınması; ağır üzüntü, sıkıntı ve dikkat azalmasına bağlıdır. Geçmişe dair pişmalıklar ve geleceğe dair de umutsuzluklar çok yoğundur.

Düşünce yavaşlamıştır. Hareket ve düşüncedeki bu yavaşlamaya psikomotor yavaşlama denir.  Düşünce içeriği olumsuzluklarla doludur. Geçmiş yaşamın pişmanlıkları ve acı veren anılarla doludur. Gelecek de umutsuzluklarla doludur. Geleceğe dair kaygılar yoğundur. Kendini suçlar; iyi bir evlat, anne,baba,eş olamadığını düşünür ve sıklıkla kendini eleştirir. Değersizlik ve güvensizlik duyguları yoğundur. O kadar ki cezalandırılmayı bile hakettiğini düşünür. Çok ağır durumlarda kötülük görme sanrıları olabilir. ( perseküsyon hezeyanları) intihar düşünceleri gelişir.

Anksiyete miktarı yüksek hastada evhamlılık, hipokondriyak uğraşlar görülebilir. Konversiyon ( depresyonun belirtileri konversiyon olarak ortaya çıkabilir.)görülebilir.

Uyku ve iştah sorunları olabilir. Olumsuz düşüncelerden dolayı uykuya dalmakta güçlük veya uykuların kesik kesik olması,dinlendirici olmaması.

  • İştahta sıkıntıya bağlı artma ya da azalma görülebilir.
  • Enerji azlığı,yorgunluk,bitkinlik,halsizlik .
  • Cinsel isteksizlik
  • Dikkatini toparlayamama/konsantrasyon bozuklukları
  • İşte ya da evde sorunlar
  • Evlilikte çatışmalar
  • Sosyal ilişkilerinde sıkıntılar

MANİ NASIL TANINIR?

  • Artmış ,yaygın ve irritabl durum
  • Abartılı kendine değer,önem verme
  • Uyku ihtiyacında epey azalma
  • Konuşma miktarında eskiye göre artış
  • Düşüncelerin uçuşması
  • Madde kullanımının olması
  • Gelişigüzel cinsel ilişkiler kurma
  • Dikkat dağınıklığı
  • Para harcama miktarında artış
  • Artmış aktivite
  • Enerjisinin herzamankine göre artması
  • Risk alma

NOT: HAFİF BİR ATAKLA BAŞLAYABİLİR PSİKOTİK YA DA DELİRYUM DURUMUNA KADAR GİDEBİLİR. ( kişi kendini peygamber sanabilir, cinlerle konuşabilir vb)

KARIŞIK (MIX) TABLO

Mani ve depresyon kritelerinin hastada aynı anda olması demektir. Bu durum daha çok madde kullananlarda ve nörolojik bozukluğu olanlarda( kafa travması vb) daha yaygındır. Sıklık?  Manik hastaların yaklaşık yüzde 40 ında ortaya çıkabilen bir tablodur.

BİPOLAR II BOZUKLUĞUNUN KLİNİK BELİRTİLERİ NELERDİR?

Hipomani epizodlarının arasına serpiştirilmiş majör depresyon durumudur. Kadınlarda daha sık görülür. Ailevi yatkınlık ağır basar. Bipolar II epizotlarıyla gelen hasta aynı kategoride kalır. Sonradan görülürse de genelde hipomani epizodları görülür.

BİPOLAR BOZUKLUK MU ŞİZOFRENİ Mİ?

Mani....neşesi konuşmalarıyla uyumludur. Şizofrenide neşe konuşma ile uyumlu değildir. Neşede bir acayiplik,anlaşmazlık belirtilen düşüncelere uyumsuzluk vardır.

Mani..sanrılar genellikle kabarmış bir benlik duygusuna  ve  coşkulu bir duyguduruma uygun büyüklük ve güçlülük sanırılarıdır. ( kendini peygamber sanma)

Şizofreni....hastanın düşüncesi dağınıktır ve kendine ait bir dünyası vardır.düşücelerindeki dağınıklık,acayiplik kendine ait özenel içdünysıyla ilgilidir. ( örnek bul)

Şizofrenide işitme ve görme varsanıları hakimdir. Manide ender olarak işitsel sanrılar olabilir.

Şizofreniden  hastalık süreğendir. Zaman zaman düzelme görülse de şizofrenik belirtilerin izleri bu iyilik döneminde de olur. Bipolar bozukluk dönemseldir.

BİPOLAR BOZUKLUK MU PARANOİD Mİ?

Paranoid hastada üstünlük,büyüklük duygusundan dolayı birileri onu izliyordur. Onu hakkında komplolar tuzaklar kuruluyordur,telefonaları dinleniyordur,karısı başka bir adamla birliktedir ve ona kumpas kuruyorlardır. Paranoid hasta bu tür düşüncelerden dolayı kuşku ve korku içindedir. Panik belirtileri de gösterebilir. Mani de ise benlik kabarmıştır hasta masaya yumruğunu vurur. Başbakan olacaktır herkes onun üstünlüğünü kabul etmiştir. Bu yüzden insanlar ona biat etmektedirler.

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE Mİ BİPOLAR BOZUKLUK MU?

ADHD doğuştan, uyku sorunları görülmez, iştah sorunları görülmez, duygudurumda dalgalanma görülmez. Bipolar Bozukluk sonradan ortaya çıkıyor, uyku ve iştah sorunları görülüyor ve duygudurumda dalgalanmalar mevcuttur. Adhd de impulsivite  önplandadır. Bipolar bozuklukta ise huzursuzluk ve irritabl duygudurum önplandadır.

BİPOLAR BOZUKLUKTA AFEKTİF EPİZODLARIN GELİŞİMİ VE STRES ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TANIMI

Stres mi bipolar bozukluğu tetikliyor?

Stresin mi epizodları başlattığı veya epizodun  belirtilerinin mi strese sebep olduğunu belirlemek oldukça zordur. Ancak uyuyan yılanı uyandırmada stresin  etkili olmadığını söylemek çok da mümkün değildir. Özellikle hastalığın erken dönemlerinde  stres etkenlerinin de işin içinde olduğunu söylemek uygun olacaktır. Ancak hastalığın ilerleyen aşamalarında artmış döngüyle beraber hastalığın kendini tetiklemesini de görmekteyiz. Mevsimler geçişlerde gördüğümüz vakalar gibi.

BAZI PSİKİYATRİK TABLOLAR BİPOLAR BOZUKLUKTA KOMORBİD SEYREDERLER YANİ İÇİÇE GEÇMİŞLERDİR..

Bipolar hastalarda komorbid olmaya yatkın eksen 1 dir. Zor vakalardır bunlar zaten bu vakalarda psikologlardan ziyade psikiyatristlerin işidir. Ama psikiyatristle iyi birişbirliği yaparsanız hastalığın stabil döneminde destekleyici tedavi verebilirsiniz.  Hastada hem bipolar boz hem okb hem psikoz bir arada görülebilir. Bazen biri diğerinden daha ağır basabilir.

Eksen 1 in yatkın olduğu durumda madde bağımlılığı özellikle hastalığın manik ya da miks evrelerinde görülebilir. Bu da intihar girişim riskini arttırır.  Bipolar bozukluk hastalarında anksiyete belirtileri ,2. Eksen belirtileri ya da daha ciddi psikiyatrik rahatsızlıklar da görülebilir. Bipolar hastaların yüzde 50si hastalığın bir döneminde delüzyon veya halüsinasyonlar gibi psikotik semptonlar görebilir. Burada muayene sırasındaki affect de son derece önemlidir.

KİMİN ALANIDIR?

Açıkçası ben doktor beyle muayehanede çalışırken kimin alanıdır sorusunu hiç kendime sormadım. Çünkü hiçbir zaman bipolar hasta ile çalışacağımı düşünmedim. Kaldı ki bu hastalıkla ilgili bilgim de sınırlıydı. Ancak vakaları gördükçe ve bir bilenden destek aldıkça görüyorsunuz ki bu bir iş bölümü şeklinde ilerleyebiliyor. Bipolar bozukluk açıkça ifade etmeliyim ki iyi bir işbirliği kurulursa ideal olan hem psikiyatristin hem de psikoloğun alanıdır. Ancak işbirliği kurulamıyorsa bu kesinlikle psikiyatristin alanıdır. Yani ilaç tedavisi esastır. İşbirliğinin kurulduğu durumda da manik dönemde hastanın kendisine birebir yardım değil hastanın ailesine destekleyici yaklaşım yapılabilir; depresif dönemde ise psikoloğun desteği açıkça önemlidir. Psikologlar yine psikiyatristle işbirliği kurarak hastaya psikoterapi desteği verebilirler.

ERGEN VE BİPOLAR BOZUKLUK

Araştırmalar 14-18 yaş arasındaki gençlerin % 1 'inde bu hastalığın ölçütlerini karşılayan belirtiler görüldüğünü bildirmiştir.

Erken yaşta başlayan bipolar bozukluk öykülerinde çocuk ve ergenlerin gelişimlerini ve ruhsal olgunlaşma süreçlerini olumsuz yönde etkiler. Okul+başarısızlığı, arkadaş ilişkilerinde iletişim sorunları, yasal sorunlar,madde kullanımları, kilo artımına bağlı sorunlar, intihar eğilimleri.

Aslında tanı konulabiliyor ise bizler daha çok bipolar bozukluğu ergenlik döneminde görüyoruz ancak bebeklik ve çocukluk başlangıçlarıyla ilgili de tartışmalar sürmektedir.

Genel olarak belirtiler 15-19 yaşları arasında ortaya çıkmaktadır.

Bebeklik ve çocukluk dönemine ait tartışmalarda bipolarite belirtileri ( Thomas ve chess) zor çocuklar olarak sınıflandırılıyorlar. Bu çocuklarda uyku sorunları iştah sorunları, duygudurumun dalgalanması, sık ağlama, abartılı gülme,kendini kontrol etme güçlüğü gibi belirtilerin bipolar bozukluğun öncül belirtileri olup olmadığı tartışılmaktadır.

Riski yüksek olan çocuk ve ergenler

1. Aile öyküsünde psikiyatrik öykü olması, bipolar bozukluğu olan aile üyeleri

  1. Davranım bozukluğu olan çocuklar
  2. Adhd
  3. Madde ve alkol kullanımı olan çocuklar

EPİDEMİYOLOJİ

10 yaş altındaki çocuklarda görülmesi tüm bipolar hastaların %0.3-0.5 ini oluşturacak kadar, çok ender rastlanan bir durumken 18 yaş ergeninde sıklık epey artıyor.

Bipolar bozukluk tanısı almış erişkenlerde hastalığın başlangıç yaşı ile ilgili incelemede 5-9 yaş arası % 0.5

10-14 yaş arasında %7.5

KLİNİK ÖZELLİKLER

Çocuklarda atak süresi daha kısadır ki bu da tanı koymayı zorlaştırır. Tanı koymak için manik dönem belirtilerini karşılamalıdır ve aynı zamanda da duygudurum düzenleyicerine yanıt vermelidir. Ergenlerde öfke ya da hüzün biçiminde kendini gösteren duygudurum, huzursuzluk, sonradan oluşan hiperaktivite bu tanıyı düşündürtmelidir.

İLİŞKİLİ DURUMLAR

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

Bipolar bozukluk açısından bakarsak ergenlik öncesi dönemde bipolar çocukların %90ında ,ergenlerin ise % 30unda DEHB bulunduğu saptanmıştır.

Dehb'den farkı dehb olarak çocuk doğar, uyku ,iştah sorunları görülmez. Hareketlilik ortak belirtidir ancak bipolar bozukluk sonradan oluşur, uyku,iştah sorunları ve en önemlisi duygudurumda dalgalanmalar vardır.

Bipolar bozuklukta grandiyozite, okul başarısında düşme, dürtüsel davranışlar,antisosyal davranışlar,uyku,iştah sorunları, neşede artış ,duyguları abartılı,taşkın yaşama gibi maniye vurgu daha fazladır. DEHB de hareketlilik okul öncesinde başlar. Bipolar bozuklukta ise hastalıkla birlikte başlar.

DAVRANIM BOZUKLUĞU

Araştırmacılar bipolar bozukluğun %69 oranında davranım bozukluğu ile birlikte görüldüğünü belirtmişlerdir.

Davranım bozukluğu dürtü denetim ve davranışlarını düzenleyememe şeklinde kendini gösterir. Manide olduğu gibi fikir uçuşları, psikotik belirtiler yoktur. Başkalarına zarar verme eğilimi vardır . ve pişmanlık belirtiler gstermez. Oysa manide bu yoktur. Sürekliliği vardır oysa bip bozukluk döngüseldir.

ŞİZOFRENİ

Ailede şizofreni öyküsü

Sinsi başlar

TEDAVİ

Çok yönlü bir tedavi olmalıdır. Psikiyatrist tarafından ilaç tedavisi uygulanırken psikolog tarafından da psikoterapiler uygulanmalıdır.

Çocuk ve ergenlerde destekleyici yaklaşım daha uygundur. Hastalık hem aileye hem de danışana anlatılmalıdır.

03 Çocuk ve öfke +

Çocuk & ergen

Anne-babalar melek gibi çocuklarının bir anda nasıl bağırıp çağırdıklarını öfkelendiklerini anlayamazlar. Oysa ki öfkelenmek insanoğlunun doğasında vardır. İnsanlık tarihinden bu yana öfke bizim bir parçamızdır. Her insan öfkelenebilir. Burada önemli olan öfkeyi kontrol etmektir. Yadsımak, inkar etmek değil. Bizim içimizden bizim parçamız olan bir duyguyu sadece negatif bir duygu olduğu için reddetmek, yok saymak onu görmezden gelmek onun ortaya çıkıyor olmasına engel değildir. Hepimizin içinde iki benlik vardır; kendine güvenen -- kendine güvenmeyen, sakin-öfkeli, başarılı-başarısız gibi; her şey zıttıyla vardır. Bir tarafımız çok mutlu iken diğer tarafımız mutsuz olabilir. Burada önemli olan arabanın sürücü koltuğuna uzun vadeli kimin geçeceğidir. Eğer sürücü koltuğuna uzun süre öfkeli olan geçiyor ise orada bir sorun vardır.

Öfkeyi çocuklarımıza kontrol etmeyi öğretmek için önce biz yetişkinler kendimizi kontrol ediyor olmalıyız. Bizim öfkemizi nasıl kontrol ettiğimizi çocuğumuz görmeli. Onun başaçıkabildiğimizi , öfkemizin bize ve diğer insanlara zarar vermediğini görmelidir. Çünkü çocuklar model alarak öğrenirler ve yine davranışlarında değişiklik yaparlar.

Öfkelenen çocuk saldırgan davranışlar gösterir. Çocuklar iç dünyalarında saklı olan olumsuz duygularını sağlıklı şekilde ortaya koymak için zamana ihtiyaç duyarlar. Öfkesini kontrol edemeyen veya ani tepkiler gösteren çocuklar ise arkadaşları tarafından dışlanırlar. Çocuk için bu da bir deneyimdir.

Eğer ailesi çocuk öfkelendiğinde sabırlı davranabilirse çocuk da aileden öfke karşısında sabrı,sakinliği öğrenir. Ancak yine de kızgınlık bir ölçüde sahip olunması gereken bir duygudur. Çünkü insan bu sayede haklarını koruyabilir. Fakat bu duygular bir öfke nöbeti haline dönüştüğünde ve çocuğunuzda sık sık görüldüğünde duruma müdahale etmeniz gerekir. Çocuğunuz eğer kontrol dışında öfkeleniveriyor ise bu durumda bir psikolog yardımı almak uygundur.

Saygılarımla

Psikolog Armağan Pınar Adanar

04 Anne-Baba Depresyonu ve Çocuk Gelişimi +

Aile

Kadınların yaklaşık yüzde 8-10 arasında bölümü sürekli depresyon yaşamaktadır. Depresyonun düzeyleri hafif,orta ve ağır olabilir. Depresyon, kişinin günlük yaşamının bir parçası haline geldiği için başlangıcını belirlemek zordur.

Yani mutsuzluk, olumsuz düşüncelere ve özellikle geçmişe takılı kalmak, günlük rutin işlerini yapmakta zorlanmak kişinin yaşamının bir parçası haline gelir. Bu nedenle kişinin yaşadığı sıkıntı ne zamanki ''katlanılmaz'' hale gelir, o zaman psikolojik yardım alır. Kadınlarda depresyonun en fazla görüldüğü dönem lohusalık dönemidir. Yeni anne, lohusalık döneminde mutsuzluk,gerginlik ve panik hali yaşayabilir. ''Sanki her an herşey kötüye gidecekmiş'' gibi hissedebilir. Bebeğine bir şey olacak korkusuyla onun yanından ayrılmak istemeyebileceği gibi bebeğine karşı uzak,soğuk da hissedebilir. Yeni annenin yaşadığı bu olumsuz duyguları ve eşlik eden olumsuz düşünceleri baba da yaşayabilir. Babaların yüzde 3-5 arasında değişen bir bölümü doğum sonrasında depresyon belirtilerinden bahsedebilirler. Babanın evliliğinde eşiyle yaşadığı duygusal ,fiziksel tatminsizlik, anlaşılmama duygusu , iş kaybı gibi stres yaratıcı faktörler depresyonu tetikleyebilir. Annenin ya da babanın depresyonu bir diğerini de olumsuz yönde etkileme gücüne sahiptir. Depresyondaki ebeveynler çocuklarının gelişimini de olumsuz yönde etkileme gücüne sahiptirler. Olumsuz yönde etkilemeyi bilerek,isteyerek veya bu durumun farkında olarak yapmazlar. Hissettikleri sıkıntı ve eşlik eden olumsuz düşünceler çocuklarının da sıkıntılı,gergin olmasına sebep olur. Gergin bir insanın yanında rahat olmanız nasıl ki zor ise işte bu çocuklar da gergin olan ebeveynlerinin yanında tıpkı onlar gibi gerginlik hissederler ve bunu davranışlarıyla ortaya koyarlar. Çocuklar, yetişkinler gibi ''benim bir derdim var,sıkıntım var ''diyemezler ,onlar sahnede bir davranış sergilerler, ağlarlar, vururlar,tuttururlar, aşırı hareketli veya içe kapanık olabilirler bazen sahnede sergiledikleri davranışlar bu durumu bilmeyen insanlara sanki bir şımarıklık,terbiyesizlikmiş gibi gelebilir oysa bu doğru bir yorumlama şekli değildir. Çocuklar kuliste yani içdünyalarında neler yaşıyorlarsa bunu sahnedeki davranışlarına yansıtırlar. Burada önemli olan çocuğun iç dünyasında neler yaşadığını anlamaya çalışmaktır.\ Son olarak....

Depresyon ,her yaştan insanı etkiler ve her yaştan insan,bebek,çocuk,ergen,genç,yetişkin,yaşlı, kadın,erkek depresyona girebilir. Depresyonu yok saymak ya da '' saçmalık '' ya da ''uydurma tanı'' olarak görmek sadece depresyonun boyutunu,yoğunluğunu ileri götürmekten başka bir işe yaramaz. Özellikle Amerika'da depresyona giren gençler arasında intihar olaylarında artış görülmesinin nedenlerinden biri de depresyona uydurma tanı olarak bakmak ve psikolojik tedaviye alternatif yollarla tedavi etmek olduğunu Kaplan'ın kitabında da okumuştum. Nlp uzmanlarının , hacıların,hocaların ya da maalesef antipsikiyati akımını benimsemiş bazı uzmanların bitkilerle, üfürükle ya da salt akıl vererek tedaviyi geciktirdiklerini de görmekteyiz. '' boşver senin bir şeyin yok, kendi beynini kullan,herşey sende başlıyor sende bitiyor''gibi telkinler de tedaviye başlamayı geciktirmekten başka bir işe yaramamaktadır.

Elimizdeki şu andaki en iyi tedavi şekli psikiyatrik tedavi ile birlikte psikoterapi uygulamaktır. Kim ne derse desin depresyonu tedavi eden başka bir bilimsel tedavi geliştirilene kadar şu anki tedavi en iyi tedavidir.

05 Biz Ne Zaman Bu Hale Geldik? +

Görüş yazısı

Geçen hafta ilginç ve rahatsız edici bir deneyim yaşadım ve sizlerle bu deneyimimi paylaşmak istiyorum. 9 yaşında bir erkek çocuğu muayenehanemize anne ve babası tarafından getirildi.

Geliş nedenleri çocuğun bazı derslerde hareketlenmesi ve derse ilgisini vermemesiydi. Çocuğa daha önce dikkat eksikliği ve hiperkativite bozukluğu tanısı konmuş olup bu tanıyla ilgili olarak da ilaç tedavisine başlanmıştı. Ancak çocuktaki sıkıntılar geçmediği gibi yakınmalara zaman zaman da öfke patlamaları eşkil eder hale gelmişti. Anne-baba eğitim düzeyleri yüksek insanlar ama işte konu çocuk olunca çaresizlik duygusu içinde kıvranıyorlardı. Her ana-baba gibi çocuklarının sağlıklı,mutlu ve onların deyimiyle '' normal'' bir çocuk olmasını istiyorlardı. Bundan doğal ne olabilirdi ki? Çocukla ve aile ile ayrı ayrı görüşmeler yaptım. Ve çocukta DEHB bulgusuna rastlamadım. Yine de sağlamasını almak adına psikiyatristimiz Hüsnü Uçar'dan da bir konsultasyon rica ettim ve o da bana çocukta Dehb olmadığını söyledi. Peki bu çocukta ne vardı? Neden daha önce DEHB tanısı konmuştu? Çocuk ile ve aileyle yaptığım görüşme sonuncunda çocukta ''sınır '' kavramının değişken olduğunu gördüm. Yani çocuk dişini geçirebildiği öğretmenin dersinde yaramazlık yapıyor dişini geçiremediği öğretmenin dersinde ise sus pus oturuyordu. Aynı şekilde evde dişini anneye geçirdiği için eziyeti annesine yapıyordu. İstedikleri olmadığında ise öfke nöbeti yaşıyor ve bu şekilde ailesine istediğini yaptırıyordu. Buraya kadar bir şey yok, herşey akışında gidiyor ama asıl konu tesadüfen gittiği okul rehberlik servisinde uzman olarak çalışan kişi çok sevdiğim ve işini çok iyi yapan bir arkadaşımdı. Kendisi beni aradı ve durumla ilgili ailenin onayıyla kendisine rapor yazdım ve yolladım. Ardından okuldaki velilerin çocuğu okulda istemediklerini söyledi. Nasıl yani ? dedim evet nasıl yani? Çocuğun ruh hastası olduğunu söylüyormuş aileler ve çocuklarının güvende olmadıklarını iddia ediyorlarmış bunun üzerine kendileriyle yapılan bir toplantıya katılmamı rica ettiler , okul uzakta olduğu için teknolojinin yardımıyla toplantıya 10 dakika katıldım. Ki keşke katılmasaydım, bir grup insan küçük bir çocukla ilgili ithamlarda bulundular, size inanılmaz gelebilir ama ben o sırada şu soruyu kendime sorarken buldum '' biz ne zaman böyle insanlar haline geldik?'' Elbette hiçbir yorumda bulunmadım kendilerine tek söylediğim şey bu yaptıklarının sınır ihlali olduğuydu yani küçücük bir çocukla aynı durumdaydılar ama farkında bile değillerdi. En azından o küçük çocuk iyi olabilmek adına destek alıyor peki ya onlar?\ Yine geçen hafta çok sevimli 8 yaşlarında bir kız çocuğu geldi. Anne-babası getirdi. Bir uzman çocuğa DEHB tanısı koymuş yani dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu. Görüşmenin sonunda çocukla ilgili böyle bir kanaatim oluşmadı. Yine doktor bey de gördü o da aynen şunu söyledi'' çocuğunuzda hiçbir şekilde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu yok''\ Böyle o kadar çok vaka anlatabilirim ki sizlere ..Peki o zaman neden DEHBsi olmayan çocuklara DEHB tanısı konuluyor ve ilaçlara başlanıyor biri bana açıklasın!

06 Depresyon... +

Yetişkin

Araştırmalar her dört kadından ve her sekiz erkekten birinin, yaşamı boyunca en az bir kez depresyonla tanıştığını ortaya koyuyor.

Kadınlarda depresyonun sık görülme nedenleri arasında, kadının anaç yapısından dolayı yakınlarının sorunlarını da kendi sorunu gibi algılayıp çözümlemeye çalışması ve meseleleri tek başına halletmeye çalışıp destek istememesi yer alıyor

Depresyon; kişinin en az bir ay boyunca kendisini keyifsiz, gergin, mutsuz hissetmesi, yalnız kalmak istemesi, uyku problemlerinin olması, sabahları enerjisinin düşük olması, sersemlik ve yorgunluk hissi duyması, iştah kaybı veya iştah artışının olması, kilo alma veya yoğun kilo kaybı yaşaması, düşüncelerini toparlayamaması, kendisi ile ilgili olumsuz düşüncelerinin olması gibi yaygın belirtilerle kendini gösteren bir duygu durum bozukluğu. Her 4 kadından biri ve her 8-10 erkekten biri, yaşamı boyunca en az bir defa depresyona giriyor. Depresyonun kadınlarda erkeklerden iki misli daha fazla görülmesinin sebebi kadınların daha anaç bir yapıya sahip olmaları, duygusal zekalarının daha yoğun olması ve her şeyi içe atmaları. Kadınlar paylaşıma ve destek almaya çok yatkın değiller aslında. Bazı meseleleri kendi başlarına çözmeye çalışıyorlar. Ayrıca hormonların da etkisiyle depresyona daha fazla giriyorlar. Hatta hamilelik ve lohusalık gibi kadınlara özgü dönemlerde de depresyon sıkça karşımıza çıkabiliyor.

ÖZEL DEPRESYON TÜRLERİ:

1\. Travma sonrası depresyon: Kaza veya ani kayıplar sonrası yaşanabilir ve bunlar yasa bağlı değildir. Boşanmalardan, iflastan, iş kaybından, anne baba vefatından, evlat vefatından sonra görülebilir. Kırk günlük yas süreci aşıldıktan sonra depresyon devam ediyor olabilir.\ 2. Hamilelik dönemi depresyonu: Hamilelik öncesinde depresyona yatkınlığı olan kadınlarda hamilelik genelde depresif geçebiliyor. Doğum sonrası eş desteğinin görülmediği durumlarda, yine bünyesel yatkınlık da varsa lohusalık depresyonu görülüyor.\ 3. Emeklilik dönemi depresyonu: Emeklilik sonrasi kişiler kendilerini işe yaramaz hissedebiliyorlar ve bu durum ruh sağlığını olumsuz etkiliyor. Çocuklar evden ayrıldıktan sonra da kişiler aynı sıkıntıyı yaşayabiliyor.\ 4. Ölümle yüz yüze gelmiş olmak: Ölümle yüz yüze gelmek, kalp krizi, felç, kanser gibi sağlık sorunları ile boğuşmak, ölümü düşündürecek hastalıklar yaşamak da depresyonun ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Bu kişiler mutlaka psikolojik destek almalı.\ 5. Çocukluk çağı depresyonu: Çocukluk dönemi depresyonu da aşırı hareketlilik, huzursuzluk, gece uykularının kötü olması, sevdiklerine kötü bir şey olacağını düşünmek, vurma gibi davranış bozukluklarının olması, alt ıslatma gibi sorunlar, dikkat güçlüğü ve çocuğun oynadığı oyunlardan zevk alamaması gibi belirtilerle kendini gösteriyor.

07 Ruhumuz için de doktora gitmeliyiz +

Yetişkin

Depresyon tedavisinde kullanılan ilaçlar, sanıldığı gibi insanı uyuşturup uyku hali vermiyor. Tersine kişiyi daha sakin ve verimli hale getiriyor. Antidepresanlar, kişinin beyin kimyasında iyileştirici etki yaparken, terapiler kişinin duygu, düşünce ve algılarını olumluya çevirmesine yardımcı oluyor. Peki hepimizin çevresinden en az bir kez duyduğu "Kişi aslında kendi kendinin psikoloğudur" sözü ne derece doğru? Arkadaş desteği ya da kendi kendimize olumlu telkinler vermemiz, alacağımız tıbbi yardımın yerini tutabilir mi?\ Uzmanlara göre hayır. Sağlıklı bireyler için bu söz bir yere kadar doğru ama bedenimiz hastalandığında nasıl doktora gitmemiz gerekiyorsa, ruhumuz için de aynı şey geçerli. Depresyonun kişinin elinde olmadığını vurgulayan uzmanlar, "Bazı insanlar depresyonu kendi çabalarıyla yenebileceklerini düşünüyor ama bunu başaramadığı zaman bir de yetersizlik duygusu ile başetmek zorunda kalıyor" diyor.

Mutluluğun 4 kuralı\ Yaşamda her an olumsuzluklarla karşılaşmamız olasılık dahilinde. Ruh sağlığımız açısından önemli olan; yaşadıklarımızdan çok yaşadıklarımıza yüklediğimiz anlam. Uzmanlara göre ruh sağlığına yatırım yapmak için sağlıklı her insanın uygulaması gereken düşünce kalıpları ve davranışlar var. Bunlardan bazıları şunlar:

Kendini tanı

Yaşamda mutlu olmak ve ruh sağlığını korumak için önce kişinin kendisini tanıması gerekiyor. Kişi kendisini tanıyacak, ne istediğini bilecek, sınırlarının farkında olacak. Bunun anlamı şu: "Ben ne istiyorum? Ne bekliyorum? Karşımdaki insana neyi ne kadar verebilirim?... Öncelikle kişi kendi sınırlarının, yapabileceklerinin ve yapamayacaklarının farkında olmalı. Daha sonra da karşısındaki insanlara "Ben bunu yapabilirim veya yapamam" mesajını net biçimde vermeli, sınırlarını belli etmeli.

İhtiyacın olduğunda yardım iste

Yardım istemek, baş edemediğimiz herhangi bir konuda yükümüzü güvendiğimiz biri ile paylaşmak da ruhumuza iyi geliyor. İnsanların kırsal kesimde daha rahat yardım isteyebildine, buna karşılık kent insanının yalnızlığına dikkat çeken Psikolog Armağan Pınar Adanar,\ "Özellikle yüksek eğitim düzeyindeki kent insanı rahat yardım isteyemiyor. Bunu daha çok güç ve güçsüzlük, başarı ve başarısızlık olarak yorumluyor ve sorunlarını bir zaaf olarak görüyor. Bu insanlar psikolojik yardım aldıklarında, önce büyük bir rahatlama yaşıyor, ardından da çözüm yollarını yine kendileri buluyorlar" diyor.

Duygularının farkında ol

Kişinin ne hissettiğinin farkında olması önemli. Her gün o kadar çok olay yaşıyoruz ki.. Olaylardan konuşmak değil burada önemli olan. O olay karşısında ne hissettiğimiz önemli. Eğer biz bunu yakalayabilirsek, durup düşünebilirsek çok faydasını görürüz. Örneğin yataktan kalktığımızda "Bugün ben nasıl hissediyorum? Güne nasıl başlıyorum?" diye kendimizi dinlersek zaten farkına varırız duygumuzun ve o günün nasıl geçeceğini az çok kestirebiliriz. Diyelim ki gergin hissediyoruz ki, zaman zaman böyle hissetmek çok normal. Bunun farkında olmak olası çatışmaları önlemeye yardımcı oluyor. O zaman bir yakınımıza "Bugün gerginim, görüşmeyelim. Gerginliğimi sana yansıtıp seni de kırabilirim" deme şansı bulabiliyoruz.

Hobi edin

Hepimizin negatif enerjiyi, stresi atabileceğimiz bir alana ihtiyacımız var. Hobiniz herhangi bir spor faaliyeti, yürüyüş , el işleri ile meşgul olmak olabilir. Ya da Santranç, okey, dama, okumak, yazmak gibi beyin faaliyetlerini öne çıkaran bir hobi edinebilirsiniz. Günün en az yarım saatini böyle bir etkinliğe ayırmak size iyi gelecek.

Depresyona yatkın kişilerin sık yaptığı 6 düşünce hatası:\ Olumsuz düşünmek: Ellerinde somut kanıt olmadığı halde olaylardan olumsuz sonuçlar çıkarırlar. Örneğin; bir arkadaşı aslında işleri nedeniyle onu arayamamıştır ama depresyondaki kişi durumu 'Artık benimle görüşmek istemiyor' şeklinde yorumlar.

Seçici odaklanmak: kişi içinde bulunduğu durumun en olumsuz yanını ve ayrıntılarını bulup çıkarır. Olayın bütününü ve pozitif taraflarını görmez.\ Genelleme yapma: kişi bir alanda bir başarısızlık yaşamışsa bunu yaşamının geneline yayar. Ve hiçbir konuda başarılı ve yeterli olmadığını düşünür.\ Kişiselleştirmek: kişi kendisiyle doğrudan ilgili olmayan olayları bile kendisiyle ilgiliymiş gibi yorumlayıp o olayın sorumluluğunu üstlenir.\ "Hep ya da hiç" şeklinde düşünmek: kişi tüm yaşantılarını en üst düzeyde başarılı ya da tamamen başarısız olarak yorumlar. Ortası yoktur. Ya iyi vardır ya kötü.

Küçümsemek ya da abartmak: kişi kendi başarılarını küçümser başkalarınınkini abartır. Yani kendi değerini görmez. Kendini değersizleştirir ama başkalarına haddinden fazla prim verir.

08 Çocuğunuzla Sohbet Edebilmek +

Aile

Geçenlerde benim kızı okuldan almaya gittiğimde beş karış suratla sınıfın kapısında beni karşıladı. Baktım durum iç açıcı değil ''merhaba annecim''den öteye gitmedim. Kafasını salladı ve ikimiz de hiç konuşmadan sus pus arabaya doğru gittik.

Arabaya bindik öylece eve doğru yine sus pus yol adık. Ben şöyle bir konu açayım diye hamle yaptığımda da '' anne ben konuşmak istemiyorum''dedi. ''Peki ''dedim. Eve geldik. Annelik hali içim içimi yiyor. Belli ters giden bir şeyler var ama sormak istemiyorum çünkü biliyorum ki benim sorum ona sorguya gibi gelecek. Sustum. Yemek yedi,odasına çekildi. Ben de elime kitabımı aldım okumaya başladım. Sayfaları her çevirişimde ''acaba bu çocuğun nesi var?'' ruh halinden çıkma mücadelesi verdim. Sonunda kitaba dalmışım. Şöyle bir bir saat sonra Bahar yanıma geldi . ''Anne konuşabilir miyiz?'' diye sorduğunda ben  sanki hiç acelem yokmuş gibi kitabımı bir köşeye koydum ve ''tabii ki annecim konuşalım'' dedim. Benim 8 yaşındaki kızım çok dertli görünüyordu. Karşılıklı oturduk koltuklarımıza. Ben ''seni dinliyorum annecim''dedim. Bahar''okulda x arkadaşım beni oyunlarına almıyor. Bana git,sen yapamazsın ,bu oyun için küçüksün''diyor. (Bahar sınıfın en küçük çocuğu ,66 aylık okula başladı sanırım arkadaşı bunu kastetiyor.)'' Anladım annecim peki sen bu durumda nasıl hissediyorsun?'' '' Öfkeli hissediyorum. '' ( boşuna mı tekvando dersi aldırıyorum sana demek istemez miyimmmm sanıyorsunuz?:)  )  ''Öfkeli hissediyorsun ve peki içinden ne yapmak geçiyor?'' '' Ona bağırmak istiyorum anneee! Ama yapmıyorum çünkü o zaman öğretmenim de bana kızabilir'' ''Senin öfkelendiğin ne önce onu bir anlayalım? Ona bağıramamak mı? Yoksa seni oyuna almaması mı? '' Bahar bir kaç dakika düşünür ''sanırım ona bağıramamak ''  ''Aaa yani oyuna girmek ya da girmemek çok önemli değil senin için e o zaman seni öfkelendiren ne ? '' '' Bunu diğer arkadaşlarımın önünde yapması''  ''A bi dakika o zaman senin için önemli olan diğer arkadaşlarının senin hakkında ne düşündükleri  öyle mi?''    Bahar '' şey evet galiba tam olarak bu! '' Anladım yani şimdi sen diğer arkadaşlarının senin hakkında ne düşündüklerine mi takılı kaldın?  bu çok rahatsız edici bir düşünce şekli sanırım. Çünkü etrafta çok insan var. Hepsinin senin hakkında ne düşündüğünü nasıl kontrol edeceksin ki? '' Bahar '' evet nasıl edeceğim?'' diyerek gülmeye başladı.  ''Bilemiyorum anneciğim ,bence çok zor bir durum istersen bunun üzerine düşünebilirsin ya da başka bir şeyle uğraşarak zamanını keyifli geçirebilirsin bilemiyorum karar senin.''

Bahar ile sohbetimiz bu şekilde sonlandığında ben kendimi oldukça rahatlamış ve faydalı hissettim. Ama ne yalan söyleyim hakikaten bu tür sohbetler tam konsantrasyon istediği için dikkatli olmak da gerekir. Hem çocuğunuzun ne söylediğini duyacaksınız hem dineleyceksiniz hem de onun hissettiğini anlamaya çalışacaksınız. Eh annelik --babalık da zor iş değil midir zaten? Emek harcanmadan ne iyi oluyor ki?

09 Aldatmak ve Affetmek Üzerine +

İlişki

Aldatmak ;  toplumumuzda bilinenin aksine son derece yaygındır.  Zengini de fakiri de kadını da erkeği de aldatmaktadır. Bu konuda araştırmalar yetersiz olmasına rağmen aldatmanın yaygın olduğunu söylemek mümkündür.

Erkekler de kadınlar kadar çapkınlık yapmaktadır. Ancak erkekler bir defa çapkınlık yaptıklarında bunu 5 defa anlatırlarken kadınlar ise çapkınlık yaparlarken duyulabilir endişesiyle bunu kimseye anlatmazlar. Birçok insan aldatmanın sebebinin sevgisizlik olduğunu düşünse de aslında aldatmanın nedeni olarak sevgisizliği tek başına gösteremeyiz çünkü insan sevdiği karısını, kocasını da aldatabilir. Aldatma bir an meselesidir. Bazen öyle bir an gelir ki kişi yoldan çıkıverir. Hepimizin içinde bir anne/baba bir de çocuk taraflarımız vardır. İşte aldatan, tatmin olan, yoldan çıkan tarafımız içimizdeki çocuk olan tarafımızdır. Bazı erkekler evlenmeden önce de içlerindeki çocuğu tatmin etmek için aldatırlar, yoldan çıkarlar. Bu tür erkeklerin evlenmeden önce de evlendikten sonra da yoldan çıkma potansiyelleri epey yüksektir. Ancak ne ilginçtir ki kadınlar bu tür erkeklere karşı daha çok ilgi gösterirlerken, aldatma potansiyeli olmayan erkeklere karşı ilgi göstermezler. Ve evlendikten sonra da niye aldatıldım ben diye düşünürler.

Aldatma; kişi karısıyla veya kocasıyla sorun yaşıyor diye olmuyor. Aldatma; kişinin kendi ruhsal durumuyla ilgilidir. Çapkınlığın altında belki kendini kanıtlama isteği belki aşağılık kompleksine karşı çözüm belki çocukluk döneminin sonucu belki gizli eşcinsellikten kaynaklanıyor olabilir. Eğer kişi tedavi olmak ister ise tedavi mümkün olabilir. Başına bu durum gelen kadın veya erkek önce kendisinde kabahati arıyor çoğu zaman. ''Ben eşimi tatmin edemedim ya da ben eşimi ihmal ettim '' gibi kendisiyle ilgili olumsuz algıları olabiliyor ancak bu çok da doğru bir düşünce değildir. Aldatma aldatılan kişinin davranışlarından bağımsız olarak da olabilmektedir.

Bazen de bazı erkekler sanki yakalanmak ister gibi davranışlarda bulunabiliyorlar. Cep telefonunu yanından ayırmıyor, parfümünü değiştirebiliyor. Kadının şüphe duymasına sebep oluyor. Karısının ilgisini çekmeye çalışıyor ve kadın kocasını tekrar kazanmak için daha çok çaba sarfediyor ya da tam tersi kadın ipuçları bırakabiliyor. Bu tür aldatma olaylarından sonra bazen insanlar'' ben bunu haketmemiştim'' deyip boşanırken bazıları tam tersine davranıp evliliğine devam ediyor.

Erkekler kadınlar aldattığında çevre duydu mu duymadı mı diye bakarken ve eğer çevre duymadıysa olayın üstünü örtebilirken ancak erkek aldattığında bazen bazı kadınlar çevrelerine bunu duyuruyorlar. Eşlerini rezil etmeye çalışıyorlar ancak çocukları var ise bu durum çocuklar açısından çok sarsıcı bir hale gelebiliyor. Hele ki genç bir kızı var ise çiftin kız çocuğu bunu unutmuyor ve babasından öfke çıkarmak için uygunsuz ilişkilere girebiliyor. O yüzden çocukların bu olumsuz deneyimleri duymamaları son derece önemlidir. Kadın veya erkek aldatıldığında burada yapılacak iki şey olabilir; ya boşanacaklar ya da aldatılma sürecinin üstesinden gelmeye çalışacaklar. Burada önemli olan verilen tepkilerdir. Soğukkanlı olmak, etrafa duyurmak, karşı tarafın başının etini yemek doğru bir yaklaşım değildir. Akıllıca yaklaşım önemlidir. Bu noktada ne istediğiniz önemlidir; boşanırsınız, siz de aldatırsınız, aranızda konuşup yeni bir sayfa açabilirsiniz, kaderim buymuş deyip oturursunuz. Seçim sizin!  Ancak unutmayın öfke ile boşananlar zaman içinde pişman oluyorlar; keşke boşanmasaydım diyen insanların sayısı da epey fazla. En zararlısı ise kurban rolüne girenler yani kaderim buymuş diyenlerdir. Kocasına ters davranır, kocasına taş atar; kocasına ikide bir saldırır. Adam önce katlanır ama bir süre sonra yeter artık der ve karısının davranışlarını da bahane göstererek yine aldatır. Aslında yapılması gereken eşlerin oturup konuşması, aksaklıkları düzeltmesidir.

10 Çocuğuma Rehber Olabilmek +

Aile

Düşünceliyim şu sıralar,üstünde düşündüğüm şey ise kızıma benden sonra yaşamını idame ettirebilmesi için katmak istediğim şeyler var.

Örneğin iyi insan olması, savunmasız insanlara karşı onların ellerinden tutup kaldırabilecek vicdanını geliştirebilmek, önce kendisine saygıyı duymasını öğretmek ardından da kendisinden başka herkese,herşeye ,her bir canlıya,insana da hayvana da bitkiye de,eşyaya da..insanların duygularını anlayabilmesi ve onların duygularına saygı gösterebilmesini öğretmek istiyorum ama işte bunları yaparken de öyle öğretmen olarak değil anne olarak,yaşam rehberi olarak birlikte eğlenerek,gülerek kimi zaman ağlayarak kimi zaman kızarak rehberlik etmek istiyorum.Bir ebeveyn olarak  elbette kış geceleri saatin 3 ünde bir anda uyanıp kızımın yorganı açık mıdır diye kontrol de edebilirim ,acaba bugün sınavı nasıl geçti diye endişelenebilirim de ya da odasını toparlaması için onu uyarabilirim de . Bazen çok kızsam da ona gider boynuna sarılıveririm ya da en yorgun olduğum anlarda bile onunla oynayabilirim de. Bunların yanında kızıma mücadele etmesini,çabalamasını,pes etmemesini öğretmek için rehberlik etmek de istiyorum. Mutlu olmak için bile çabalamanın gerektiğini düşündüğüm şu dünyada çabayı ,mücadeleyi öğretmeden rehberlik yapmanın hiçbir anlamı olmaz sadece agucuk,gugucuk,hoppala diyen bir ebeveyn olmaktan iki adım öteye gidilmez ki..Yaşamda mücadele etmek, başarmak için çabalamak,iyi insan olmak için çaba harcamak,paraya tamah etmeyen --biri- olmak için çabalamak...Bunu daha iyi anlatmak için belki de şu öyküyü anlatmak gerekir; bir baba oğlundan hamallık yaparak para kazanmasını ister, oğlu da annesine yana yakıla durumu anlatır. Annesi oğluna kıyamaz ve parayı oğluna verir. Çocuk ,parayı babasına verir ve ''ben kazandım bu parayı ''der. Baba,parayı alıp yırtar,çocuk şaşırır ve boş gözlerler babasını izler. Baba ''git çalışarak kazan'' der. Bu defa çocuk gerçekten hamallık yapar ve parasını kazanır. Babasına gider parayı verir,baba parayı tam yırtacakken oğlu atılır '' ne yapıyorsun baba ? ben o parayı nasıl kazandım biliyor musun?'' der. Baba gülümser,''işte şimdi çabaladığına inandım. ''

Sevgili okur,tıpkı bu öyküde olduğu gibi, çalışmadan,mücadele etmeden elde edilenlerin insanoğlu için hiçbir anlamı yoktur. Çocuklarımıza mücadele etmeyi öğrenmeleri konusunda rehberlik etmeliyiz. Bunu nasıl yapacağız diye sorduğunuzu duyar gibiyim; hepimizin içinde başarılı olmak isteyen,mücadele etmek isteyen bir tarafımız var ama elbette her duygu zıttıyla birlikte varolduğuna göre hiçbir şeyi başaramayacağını düşünen,ürken,yetersizlik duyguları içinde boğuşan bir tarafımız da var. Tıpkı biz yetişkinlerde olduğu gibi  çocuklarımızın da içinde bu duygular var ,önemli olan bunun varolduğunu bilmek ve üstüne gitmek yani mücadele eden tarafı desteklemek,çocuğu spora yönlendirmek ama gittiği spor dalında ''ben gitmek istemiyorum,çok sıkıcı  ''dediğinde ''peki çocuğum''diyip onu spordan almamak tam tersine hangi duygu gitmesini engelliyor ise o duygu ile mücadele etmesini sağlamak için gerekiyorsa mücadelesinde ona destek olmak. Ya da dersini tek başına yapamayan bir çocuğa ''tamam beraber yapalım ''demektense sen başla ben de odanda oturup bir şeyler okurum yardıma ihtiyacın olursa gel burdayım mesajını vermek. Zaten biz yol göstericilerin de yapması gereken bu değil mi? ''GİT DENE ,BİR DAHA DENE,BİR DAHA DENE BAKTIN DENEMEKTEN YORULDUN BEN BURDAYIM! MÜCADELENDE SENİ DESTEKLİYORUM! ''. Ama mücadele çocuğun mücadelesi,başarı da onun başarısı..Çocuğunuza bunu öğrettiğinizde sırtınız yere gelmez,hiç korkmayın!

Sevgilerimle..

11 Eğriyi Doğru Yapma İhtiyacı İçinde Olan Kadınlar +

İlişki

Gerek mesleğimde gerekse sosyal yaşamımda kadınların erkeklerden yana dert yandığını çok duyarım.

Özellikle bekar kadınlar sıklıkla kendilerine uygun bir partner ya da eş bulamadıklarından çok yakınırlar. Tipik cümle de şudur'' piyasada adam vardı da biz mi evlenmedik?'' İçimden geçenleri anlatsaydım sanırım kadınların bir çoğu erkeklerle uğraşmak istemezdi. Uğraşmak kelimesinin altını kalın çizgiyle çizmek isterim. Annelerin pohpohladığı erkekler maalesef yaşamlarının sonuna kadar partnerlerinden ya da eşlerinden aynı pohpohlanmayı bekliyorlar. Kadınlar ise başta erkekleri pohpohlasalar da bir süre sonra kendileri de pohpohlanmak istedikleri için ipin ucunu bırakıyorlar. Ve bu defa erkekler kendilerini pohpohlayacak başka bir kadın arayışına giriyorlar. Aldatma dediğimiz şey de işte bu noktada başlıyor. Yaşamda bin türlü sıkıntı,stres varken neden erkekler sanki hiç bir sorun yokmuş gibi pohpohlanma ihtiyacını bu kadar yoğun yaşarlar? Elbette bu her erkek için geçerli değil. Benim düşünceme göre iki tip erkek vardır; birinci tip erkeğin ne zaman ne yapacağını bilirsiniz,evine zamanında gelir, pek sosyal değildir, gerektiğinde partnerine ya da eşine ev işlerinde yardım eder,eşine iyi davranır,çocuğuna bakma konusunda eşine destek olur. Ama çok da kadın ruhunu okşamayı bilmez.Yani karısına bir çift güzel söz söylemeyi beceremez, karısı saçını yaptırır o farkedemez ya da cinsel yaşamında pek de aktif değildir ve bunu hiç sorun etmez.  Kendi partnerinin ya da eşinin ruhunu okşamayı bilmediği gibi başka kadınların da ruhunu okşamayı bilmez. Ve illa bu erkek aldatacaksa 40lı yaşlarında aşık olur ve çeker gider. İkinci tip erkeğin ise ne zaman ne yapacağını bilemezsiniz. Monoton değildir. Kadınlarının ruhunu çok güzel okşar yani onların kendisini kraliçe gibi hissetmesini sağlar ,karısına güzel sözler söyler,cinsel olarak aktiftir  ama dediğim gibi diğer kadınların da ruhunu okşar yani sadece kendi partnerinin ya da eşinin değil. Bu tarz erkekler eğlencelidir de, güzel oyun oynarlar, kadın adeta oyunlar sırasında kendisinin ruh eşini bulmuş gibi hissederler bu nedenle de evlenmek için genelde bu tarz erkeklere meyillenirler. Bu tarz erkeklerle evlenilmez diye bir kanun elbette yoktur ancak sıkıntı kadının bu tarz erkeği '' evlendikten sonra nasılsa dışarı gitmez,evine bağlı kalır '' düşüncesiyle değiştirebileceğini düşünmesidir. Oysa başlarda erkek ilk tipteki erkek gibi davransa da bir süre sonra yine eğlenmek,oyun oynamak ister ve karısının tepkisini çeker. Bu tarz erkeğin değiştirebileceğini zanneden kadının maalesef hiç şansı yoktur. Sonuç ya boşanmaktır ya da kadının pes edip erkeği kendi haline bırakmasıdır. Peki kadınlar neden arızalı erkekleri seçer? Çünkü biz kadınlar arızayı düzeltme,eğriyi doğru yapma ihtiyacıyla büyütülüyoruz. Bu nedenle her zaman düzeltmeye çalışıyoruz.. Oysa kimse zorla değişmez ve değiştirilemez. Sonuçta ya bu deve güdülür ya bu diyardan gidilir..

12 Orgazm Bozukluğu +

Yetişkin

Orgazmın ya hiç olmaması ya da belirgin bir biçimde gecikmesidir. Bu sorun durumsal yani sadece belli koşullarda oluyorsa nedeni ruhsaldır.

Sürekli olduğunda da bedensel nedenler ancak ruhsal tedaviye olumlu yanıt alınırsa dışlanabilir. Orgazm bozukluğu kadınlarda erkeklerden daha çoktur.

KADINDA ORGAZM BOZUKLUĞU

Orgazm sırasında vajenin girişinde doku ve kaslardan başlayan ve tüm pelvis bölgesindeki kasların katılımıyla 0.8 saniyelik aralıklarla 3-15 defa olabilen istemsiz kasılmalar gerçekleşir. Menapoz sonrası dönemde östrojendeki düşüş nedeniyle bu kasılmalar bazen bir kramp gibi ağrılı olarak da algılanabilir. 3-25 saniye kadar sürebilen orgazm sırasında hafif bir bilinç bulanıklığı da olabilir. Bu arada kan basıncı ve kalp hızı da epeyce yükselebilir.

Kadınlarda orgazmın klitoral mi? Yoksa vajinal mi? olduğu çok tartışılmış bir konudur. Freud psikoseksüel gelişmenin erken devirlerinde erotik aktivitenin klitorise odaklandığını ve daha sonra normal bir kadında önceliğin vajinaya geçtiğini iddia etmiştir. (10) Ancak daha yeni görüşlere göre kadında orgazmın olabilmesi için klitoral uyarının gerekli olduğu savunulmuştur. Masters ve Johnson klitorisi kadının primer seksüel organı olarak tanımlamıştır. Anatomik olarak da klitorisin sinir ağı penisinkine oranla üç kat fazladır. (12) Klitorisin çok hassas olması nedeniyle özellikle yeterli ıslaklığın olmadığı durumlarda direkt olarak dokunma tarzındaki uyarılar rahatsızlık verebilir. Vajen girişinde de dokunma duyu lifleri çok fazladır. Burası gerilme, kasılma ,dokunma ve bastırlamalara karşı çok duyarlıdır. Özellikle saat kadranına göre 04-08 arası çok daha duyarlıdır.

Bazen sadece vajinal uyarım orgazm için yeterli olmayabilir ama klitoral uyarı genel olarak orgazma ulaştırır. Orgazm aslında tüm vücudu ilgilendiren bir bütün olmakla beraber haz duygusu daha yoğun olarak vajen içi ile çevresinde ve derin pelvik yapılarda hissedilir. Ancak bu genital yapı üst düzeyde beynimizden gelen mesajlar ile kontrol edilir. Esas yönetim merkezi beyin olduğu için bazen hiçbir klitoral veya vajinal uyarım olmasa bile örneğin sadece erotik bir fantezi ile orgazm oluşabilir. Kadınlarda bir defa orgazm yaşandıktan sonra istendiği takdirde tekrarlayan orgazmlar yaşanabilir. Erkekler de ise seksüel istek orgazmdan sonra ( rezülusyon dönemi) genellikle kaybolur. Bir çok kadın genellikle haftada 1-2 orgazm ile tatmin olurken erkeklerde özellikle genç erkeklerde orgazmik potansiyel çok daha fazladır. Çok nadir veya hiç orgazm olmayan kadınlar cinsel birleşme sonrasında özellikle pelvis bölgesinde bir gerginlik ve huzursuzluk yaşarlar. Bu sıkıntının nedeni orgazm ve normal bir rezülusyonyaşanamamasıdır.

Kadınların orgazma ulaşma oranı yaşla beraber artar. Kinsey'in çalışmasında 35 yaş üstü kadınlarda orgazm potansiyelinin daha fazla oluşu psikolojik baskıların daha az olması,cinsel deneyimin daha fazla olması ya da her ikisiyle de açıklanabilir. (12) Yurtdışında en çok rastlanan cinsel sorun orgazm bozukluğudur. Türkiye'de başvuruların daha az olması gerçekte az olmasından değil ama belki de başvurma gereksiniminin daha az hissedilmesidir. (3) Cinsel istekte azalma ile vajinal ıslanması çok az veya hiç olan kadınlardan orgazma çok yaklaşan kadınlara kadar geniş bir yelpaze içinde tamamen anorgazmik kadın sayısı çok azdır. Hite raporuna göre kadınların ancak %30 u cinsel ilişkilerinde her zaman orgazm oluyormuş.

Genellikle bir kadının iyi ve güzel bir şekilde uyarıldığı durumlarda orgazmın kolaylıkla gerçekleşeceği varsayılır. Ancak bu varsayım herkes için her zaman doğru değildir. Bir kadın bazen kendisini hiç de uyarmayan birisi ile kolayca orgazm olabilirken onu gerçekten uyaran çok zevk veren bir başkasından orgazm olamayabilir.

Kadın veya erkek bir çok kişi cinsel ilişkiyi illa da orgazm olmak için yapılan bir eylem olarak görür. Orgazm ile sonuçlanmayan bir ilişkinin boşu boşuna yapıldığını zannedebilirler. Şüphesiz ki bu çok hatalı bir düşüncedir. Şöyle bir düşünün çok hoşlandığınız ve sevdiğiniz kişi ile uzun uzun öpüştünüz ,zevk almaz mısınız?  Elbette alırsınız. Öpüşme zevk verir, sarılıp okşama daha çok zevk verir. Cinsel birleşme ile alınan zevk daha da artarken orgazm ile doruk noktada bir zevk ve doyum elde edilir.  Sonuçta '' cinsel  birleşmenin biricik amacı orgazmdır'' şeklinde bir yaklaşım çok eksik ve hatalıdır. Eğer bu yanlış varsayımı doğruymuş gibi kabullenirseniz her cinsel yaklaşımda aklınız orgazma takılı kalır, '' Acaba orgazm olabilecek miyim? Eşim zevk alacak mı...ya orgazm olamazsam..ya onu orgazma ulaştıramazsam..''  gibi düşünceler bir çok zaman hem sizin hem de seviştiğiniz kişinin orgazm olmasını engeller. Sadece öpüşmek ve okşaşmak bile çok zevkli bir eylemdir. Ama kişinin kafası orgazma takık durumda ise öpüştüğü dudağın veya okşadığı bacağın hazzını alamaz. Elbette alamadığı hazzı da veremez. Diğer yandan kişi öpüşmeye yoğunlaşabiliyor ve hazzını alabiliyorsa, okşaşmayakonsantre olup zevkine varabiliyorsa zaten doğal olarak orgazma da ulaşır. Örneklersek ; çok güzel bir şarap içiyorsunuz. Damak tadınız varsa şarabın o buruk tadından hoşlanırsınız. İçtiğiniz her kadehten daha bir zevk alırsınız. Ama genellikle arzulanan biraz çakırkeyif olmak ve hafifçe başımızın dönmesidir. Tabii herkesin farklı farklı değerlendirmeleri olabilir ama ben orgazmı böylesi bir sarhoşluğa benzetiyorum.

Orgazmın tanımlanması konusunda yazarların benzetmeleri şüphesiz ki çok daha yaratıcı ve ilginçtir. '' Yer sarsılması ,şimşekçarpması,elektriğe tutulma ve benzeri semboller çok yaygındır. Kişiden kişiye daima farklı farklı olabiliyor ama aynı kişide bile her orgazm her zaman aynı değildir. Cinsel isteğiniz, seviştiğiniz kişi ile iletişiminiz ve o sıradaki genel psikolojik durumunuza bağlı olarak orgazm değişebiliyor. Bazen sadece basit bir orgazm yaşanabilirken bazen de bir çılgın gibi perişan olabilirsiniz. Tam olarak uyarılmış ve heyecanlanmış bir kadın sevdiği bir eşle bir iki koital hamle ile orgazma ulaşabilir. Bazen de aynı kadın çok aldırmadığı birisiyle gönülsüzce sevişirken daha uzun klitoral uyarılmaya gereksinim duyabilir.(3)

Aşırı titiz, tertipli ve temizliğe meraklı, düzenli ve fazlasıyla kuralcı kadınlarda orgazm sorunları daha sık olabilir. Çoğunlukla rastlanan en önemli sorun kontrolü kaybetme korkusudur. Sevişirken bile kendisini davranışlarını kontrol altında tutan birisinin orgazm yaşaması elbette çok güçtür. Bazı kadınlar orgazm sırasında bayılmaktan veya idrarını kaçırmaktan korkabilir. Bu arada çok ender de olsa orgazm sırasında idrar kaçırma bazen olabiliyor. Bazı kadınlarda da vajen de çok aşırı ıslanma olabiliyor. Sanki bir işeme olmuş gibi bu tür aşırı ıslanma durumlarında ilişkiye başlamadan önce vajen içine küçük bir tampon yerleştirilebilir.

Cinsel birleşme sırasında kadının üstte olduğu pozisyonda klitorisin uyarılması daha fazla olur. Ayrıcabir çok kadın da penisin vajen içindeyken yaşadığı orgazmda haz verici orgazmik kasılmaları daha iyi hisseder. Vajen  kaslarının gevşek olması bu anlamda orgazma olumsuz etki yapar. Bu konuda Dr. AlfredKegel 'in kendi adı ile anılan egzersizler işe yarayabilir. İşemeyi başlatan ve durduran kasların kuvvetli ve uzun kasılmalar ile güçlendirilmesi ilişki sırasında kadına penisi sıkma gücünü verir. (6) Cinsel birleşmede gidip gelmeler sırasında vajen kaslarının güçlü bir şekilde kasılması kadının da erkeğin de zevkini arttırır.

Bazı kadınlar gerçekten de biraz zor orgazm olurlar ama orgazma ulaşıncaya kadar yaşanan cinsellikten de zevk almaya devam ederler. Böyle durumlarda bir çok kadın orgazm taklidi yapabiliyor. Böylesine orgazm taklidi yapma bazen öfke ve kızgınlığa yol açabilse de ,bazı kadınlarda da taklit zamanla gerçek orgazma dönüşebiliyor.

Orgazm sorunu olan bir kadın ilk önce bedensel ve hormonal bir rahatsızlık ile psikiyatrik bir hastalık yönünden ele alınmalıdır. Kullandığı herhangi bir ilacın yan etkisi nedeniyle orgazm sorunu yaşanabilir. Eğer partneri ile arasındaki iletişim sorunlarının tetiklediği bir orgazm sorunu varsa doğal olarak yapılması gereken ilk önce aralarındaki sorunu çözmektir. Kocasına karşı öfke ve kızgınlığı olan bir kadının olumlu bir cinsellik yaşaması çok zordur. Bir çok zaman da yumurta mı tavuktan ,tavuk mu yumurtadan örneğinde olduğu gibi; Evlilik sorunları mı cinsel yaşamı bozuyor yoksa cinsel sorunlar mı evlilik yaşamını bozuyor tam olarak anlamak çok güçtür.

Evliliğinden çok mutsuz olan bir kadın kocasından intikam almak için plan yapmış. Bu planını psikiyatristine anlatmış. '' Bir ay süre ile kocama çok iyi davranacağım. Her istediğini yapacağım ve cinsel bakımdan da çok iyi olacağım. Ama bir ay sonra onu birdenbire terkedeceğim. Beni arasın ve pişman olsun'' demiş. Aradan bir ay geçtikten sonra kadın yine psikiyatriste gelmiş. Psikiyatrist de kadına planladıklarını yapıp yapmadığını sormuş. Kadın da '' Herşeyi mükemmel bir şekilde yaptım. '' demiş. '' Peki ayrılma durumu ne oldu?'' diye sorunca kadın '' Hayır olmaz ben çok mutluyum. Hiç bu kadar mutlu olmamıştım. Kocam bana mükemmel davranıyor. Her istediğimi yapıyor. O harika bir adam meğer ben onu tanımamışım.'' diyor.

Orgazm sorunu olan kadınlarda masturbasyon daima teşvik edilir .Eğer kadın hiç mastürbasyon yapmadıysa önce tek başına daha sonra da eşi ile beraber yapabilir. Eğer düzenli mastürbasyondan sonra da orgazm olunamamışsa vibratör kullanılabilir. Vibratör ile orgazm olan çoğu kadın bir süre sonra vibratör olmadan da orgazm olabilir.

13 Nasıl Verimli Ders Çalışılır? +

Ergen

Ders çalışma bir disiplin gerektirir. Eğer bir çocuğun ya da gencin yaşamla ilgili bir disiplini yok ise yani görev ve sorumluluklarını yerine getirmekten kaçınıyorsa elbette ders çalışma ile ilgili de görev ve sorumluluklarından kaçacaktır.

Bu görev ve sorumluluklar daha önceki bölümlerde de bahsedildiği gibi anne-baba tarafından küçük yaşlarda çocuğa kazandırılır. Bu aynı zamanda içsel disiplini kazanmaktır. Başarının asıl anahtarı da işte çocuğun bu içsel disiplini kazanmasından geçer.  Halk arasında '' okumak içinden geliyor ya da okumak içinden gelmiyor''  diye tabir edilenler aslında tam olarak doğru değildir. Çünkü aslında her çocuk başarmak ister. Her bireyde öğrenmeye merak güdüsü vardır. Ancak çocuğun içinde büyüdüğü ailenin eğitim şekli çocuğun içindeki öğrenmeye merak güdüsünü ortadan kaldırabileceği gibi arttırabilirdir. Bu bölümde öğrenmeye merak içinde olan,görev ve sorumluluklarının bilincinde olan ve bir ders çalışma disiplini edinmiş olan çocuklara destek olan bilgiler paylaşacağım gibi aynı zamanda ders çalışma disiplini olmayan ama bu disiplini kazanmak için kitabı okumayı seçen çocuklara,gençlere de destek olmak adına bilgiler paylaşacağım.

SINAVA HAZIRLANMAK....

Sınava hazırlanmak adeta bir sporcunun kampa girmesi gibidir. Tam bir plan,program,organizasyon yani bir disiplin gerektirir. Gencin zamanı iyi planlaması , ne zaman ve neye çalışacağını, ne kadar çalışacağının üstünde önceden iyice düşünmesi gerekir.  Bazı öğrenciler duyarak daha iyi öğrenirler bazı öğrenciler ise görerek daha iyi öğrenirler bazıları ise deneme-yanılma  yöntemini kullanarak daha iyi öğrenebilirler.  Bazı öğrenciler sınava hazırlanırken 2 saat çalışıp sınavdan oldukça yüksek bir puan alırlarken bazı öğrenciler saatlerce ders çalışarak sınava hazırlanırlar ve vasat bir puan alırlar. Peki ama bir öğrenci çokkkkk uzun saat dilimlerinde ders çalışıp sınava hazırlandığı halde neden iki saat çalışıp sınava giren bir öğrenciden daha düşük puan alırlar? Bu noktada açıkcası tek bir neden yok. Birden çok buna sebep olan faktör olabilir.

1.            Öğrenci kendini tanımıyor olabilir yani işitsel mi görsel mi ? işitsel bir öğrencinin görsel yöntemleri kullanarak ders çalışması öğrencinin çokkk uzun zamanını alabileceği gibi konsantrasyonunu da dağıtabilir ve sınavdan vasat puan almasına sebep olur.

2.            Anksiyete yani kaygı da performansı negatif yönde etkiler. Eğer bir öğrenci ders çalışmaya başlarken '' bu konu çok zor ,ben anlamıyorum,şimdi bu konu sınavda çıkacak ben yapamacağım...ya da çalışılması gereken çok konu var ben yetiştiremeyeceğim....gibi  '' ya ..? '' ile başlayan pek çok cümle ve soru arasında kaybolur gider..Muazzam bir endişe hali yaşadığı için de haliyle dikkatini belli bir konu üzerine vererek ders çalışmayı beceremez. Çünkü öğrenci ders çalışmaya ve başarmaya odaklanmamakta ders çalışamamaya ve başarısızlığa odaklanmaktadır. Bu tarz kaygıları olan bir öğrenci isterse 10 saat ders çalışsın bu kadar yoğun kaygı ile yine başaramaz yine başaramaz.

3.            Öğrenci şu soruyu kendine sormalı '' Ben bu dersi kimin için çalışıyorum? Neden çalışıyorum?'' Bazı gençler '' sınıfı geçmek için '' cevabını verirlerken bazı gençler '' öğrenmek için ''cevabını verebilirler ama aynı zamanda '' annem-babam yeter ki azarlamasın,dırdır etmesin'' diye düşünüp ders çalışmaya çalışan öğrencinin sayısı da hiç de az değildir.  Bu noktada elbette '' annem-babam yeter ki dırdır etmesin'' diyerek sınava çalışmaya çalışan bir öğrencinin ders çalışma verimliliği yüksek olmayacağı gibi sınavdan alabileceği not da yüksek olmayacaktır.

Odanın Düzenlenmesi

•             Ders çalışmak için ortamın da düzenlenmiş olması, dikkat dağıtan uyaranların odada olmaması son derece önemlidir. Örneğin,televizyonun ve bilgisayarın odada bulunmaması daha uygun olur.

•             Odada çok fazla eşya bulunması ya da duvarlarda çok fazla posterin asılı bulunması da gencin ders çalışırken dikkatinin dağılmasına sebep olabileceği için bu konuda da dikkatli davranılmasını öneriyorum.

•             Çalışma masasının üstü boş olmalı ve gencin çalışacağı dersler hergün çıkarılıp ders çalışma bittikten sonra yerine yerleştirilmelidir. Ders çalışırken bazı gençler müzik dinlemek isteyebilir ama bazen gencin dikkati müzik dinlerken dağılabiliyor ama bazı gençler ise müzik dinlerken daha rahat konsantre olabilmektedirler. Müziğin konsantrasyonunuzu arttırıp arttırmadığını ancak deneyerek öğrenebilirsiniz.

SINAVLAR NEYİ ÖLÇER?

Sınavlar genel olarak iki şeyi ölçer, bilgi ve konsantrasyon. Sınavlarda sorulan sorular sizde konuyla ilgili bilginin varolup olmadığını ölçerken aynı zamanda bilgiyi kullanma gücünüzü yani dikkatinizi ölçer. Hemen her genç sınavlar için aynı bilgiyi edinmekte ve aynı tarz sorular sorulmakta

yani sınava girerken Ayşe'nin çalıştığı konular ile Ali'nin çalıştığı konular birbirinden farklı değil. Müfredat belli. Oysa sınavda Ayşe tercih ettiği yeri kazanırken onunla aynı paralelde çalışmış olan Ali tercih ettiği yere giremeyebilir. Bunun temel nedeni Ayşe'nin sınav sırasında rahat olması ve sorulara odaklanmasıdır. Yoksa Ali'nin sınavda başarısız olması ders çalışmaması değildir. Dersaneler,okullar çocuklara günde 200 soru çözün derler ama bir şeyi unuturlar önemli olan çocuk soru çözmek değildir,önemli olan soruya odaklanarak soru çözmektir. Bir genç 100 sorudan 50sini yanlış yapacağına 5o soru çözsün ama odaklanarak çözsün . Kalan zamanında dansa gitsin,spor yapsın. Öğrenmeye merak duygusu gelişsin. Yaşamından keyif alsın,rahatlasın. Sadece ders çalışan çocuklar mı daha başarılı yoksa hem spor yapan hem sosyal olan hem de ders çalışan çocuklar mı?

ZAMANI VERİMLİ KULLANMAK

Zaman yetersizliği çok yaygın bir sorundur. Hepimizin 24 saati var ve bizler zamanımızı nasıl yönettiğimize göre birbirimizden ayrılırız. Bazı insanlar zamanlarını iyi yönetemedikleri için 24 saatin kendilerine yetmediğinden şikayetçi olurlar. Bu insanlar zamanlarını bir türlü yetiremez ve hep sıkışırlar. Ders çalışırken de aynı şekilde öğrencilerin bir kısmı zamanlarını iyi planlayamadıkları için çalışma saatlerini oldukça uzun tutarlar ve spora,dansa,sosyalleşmeye zaman ayıramazlar. Oysa ki öğrencinin başarılı olması için sadece ders çalışması yeterli değildir. Öğrendiği bilgiyi kullanabilmesi de gereklidir. Eğer bir öğrenci sürekli beynine veri gönderiyor yani sürekli ders çalışıyor ise yaşamında keyif alacağı bir şey yok ise beyni de yorulur,öğrenci rahatlayamaz,kasılır. Sınavda da bu kasılma halini yaşayabilir. İşte bu nedenle ben öğrencilere  asıl başarının ; ders çalışmak,sosyalleşmek ve spor yapmak olduğunu anlatırım. Yani bir öğrenci hem çalışmalı, hem iyi dinlenmeli hem de spor yapmalıdır. Başarı bu aşamadan sonra zaten gelir. Ama öğrencilere spor yapıyor musunuz? Diye sorduğumda pek çoğu '' hiç zamanımız yok ki'' diye cevap verirler. Hatta maalesef sporun faydasını bilmeyen pek çok anne-baba sınav döneminde çocuklarının spor yapmasını '' spora zaman harcamasını'' istemez.  Zaten çocukların hiç zamanı yoktur ki...Gerçekten zamanınız yok mu ? sorusuna cevap bulmak için bir hafta boyunca her gün, saat saat ne yaptığınızı listeleyin. Pazartesiden başlayarak ,sabah uyandığınız andan gece uyuyana kadar listeyi düzenli bir şekilde doldurun. Sabah uyanma ,tuvalet,okula gitme,okuldan çıkma,yemek vb ..Listeniz çok dolduğunu tahmin ediyorum. Peki şimdi yaptığınız liste üzerinde biraz düşünelim üzerinde biraz beyin jimnastiği yapalım.

Listede ''yapılmasa da olur'' dediklerinizin yanına çarpı işareti koyun. Ardından'' zaman harcadığınız ve aslında sizin işiniz olmayanların'' yanına da çarpı işareti koyun. Şimdi bu çarpı işareti koyduklarınızı listeden çıkardığınızda çok boş zamanınız kaldığını göreceksiniz. Sonuçta bir düşünce kendiliğinden ortaya çıkmakta '' Acaba biz zamanı doğru kullanmadığımız için zamanımız hiç bir şeye yetmiyor olabilir mi?''  Listenizi yapın. Yazdıkça aslında zamanı nasıl '' verimsiz kullandığınızı ''göreceksiniz...

ÖĞRENME VE BELLEK (HAFIZA)

Geçmiş yaşantıları ve bilgileri akılda tutma ve hatırlama gücüne "Bellek" diyoruz. Bellek öğrenilen bilgileri depolar, istenildiği zaman kullanılmasına olanak sağlar. Bellek; ikiye ayrılır; kısa süreli bellek ve uzun süreli bellek. Beynimiz  adeta bir bilgisayar programı gibi çalışır. Bilgisayara yazdığınız herhangi bir şey önce ön bellekte yer alır , kaydet dediğinizde ise bilgisayara artık siz o bilgiyi ordan silene kadar kaydolur. İşte beynimizde bu şekilde çalışır. Yeni öğrenilen bilgi önce kısa süreli belleğe gider ve eğer bu bilgiyi uzun süre beynimizde depolamak istiyorsak o zaman bilgi uzun süreli belleğe aktarılır.  Elbette ki kısa süreli belleğe giden her bilgi uzun süreli belleğe aktarılmaz. İhtiyacımız olan,merak duyduğumuz bilgiler hiç bir çaba gerektirmeden uzun süreli belleğe aktarılır ancak merak alanımız içinde olmayan,ilgimizi çekmeyen bilgiler özel bir çaba ile uzun süreli belleğe aktarılır ve o noktada depolanır. Buradaki özel çabanın tam olarak karşılığı ise TEKRAR yapmaktır.

Ders çalışırken kısa süreli bellekteki bir bilgiyi uzun süreli belleğe aktarmanın yolu tekrarlama ve gruplamadır.

TEKRARLAMA

Yeni gördüğünüz bir konunun hafızada tutulması için kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe aktarılması gerekir. Beynimiz gün içinde binlerce uyarana maruz kalır ve uzun süreli belleğe ancak konsantre olup aktardıklarımız girer ve biz de zaten onları unutmayız.  İnsan 20 dakika içinde öğrendiklerinin yarısını unutmaktadır. Bir saat içinde öğrendiklerinin de yüzde 30 unu koruyabilmektedir. Yani ilk defa çalıştığınız bir konunun yarısını ilk 20 dakika içinde unutursunuz. Günümüzde hafızayı güçlendirmek için pek çok kurslar açılmıştır ya da bilgisayar programlarına bir dolu para harcanmaktadır ya da evinizde kendi başınıza oynayabileceğiniz hafıza kartları satılmaktadır. Bütün bu çalışmaların tek amacı vardır; hafızayı güçlendirmek ve sınavlarda beynimizi en üst kapasitede kullanmaya çalışmak.

Hafızayı güçlendirmek için en etkili yöntem tekrar etmektir. Ancak ezbere dayanan tekrar yöntemi maalesef işe yaramaz. Önemli olan anlayarak çalışmaktır. Yani çalışılan konu beynimizde bir anlam ifade etmelidir. Ancak illa ki ezber yapmak istiyorsanız o zaman semboller,haritalar,grafikler ve anahtar kelimelerler ezber yapmalısınız. Tarihi öğrenmek için sadece okumanız ,ezberlemeniz yeterli değildir aynı zamanda konu ile ilgili görsel çalışmalar yapmak yani belgeseller izlemek de işinizi kolyalaştıracaktır.  Film izlemek,belgesel izlemek hem görsel hem de işitsel tarafınızı destekler böylece çalıştığınız konuyu anlayabilir ve uzun süre belleğinizde koruyabilirsiniz.

Tekrar yaparken de önerdiğim yöntem 1 tekrar yöntemidir. Örneğin ilk tekrar 20-30 dakikalık çalışmadan sonra yapılmalı ve 10 dakika sürmelidir. İkinci tekrar 1 saat sonra olmalıdır ve 5 dakika göz gezdirme şeklinde yapılmalıdır. Üçüncü tekrar 1 gün sonra yine gözden geçirme şeklinde, dördüncü tekrar 1 hafta sonra yapılmalldır. Bu şekilde bilgiler uzun süreli bellekte son derece güçlü bir şekilde kalır. Sınava 1 ay sonra bile girseniz bilgiler bellekte yer eder. Ve elbette bu çalışmanızı görsel sunumlarla,belgesellerle desteklerseniz kapasitenizi en üst noktaya taşıyabilirsiniz.

Düzenli tekrar yapmayan bir öğrenci için ders çalışmak zaman kaybetmekten başka bir işe yaramaz.

Çok soru çözmektense tekrar yöntemiyle önce konuları çalışmak ardından konu ile ilgili 30-40 soru çözmek daha uygundur.

GRUPLAMA

Bilgileri anlamlı bir şekilde bir önceki bilgilerle arasında bağ kurarak kümelemedir. Yani olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurarak ders çalışma şeklidir.

HANGİ DERSE NASIL ÇALIŞALIM?

Fen bilimlerine nasıl çalışmak gerek?

Fen bilimleri ,gözlem ve deneye dayalı bilimlerdir. Fen bilimlerine çalışırken mantığa uygun olan düşünceye odaklanmak gerekir. Fen bilimlerine çalışırken ana konulara ait kavramları sembolleştirerek zihninizde kurgulamaya çalışın. Zihninde oluşturduğunuz sembooller ana kuralları oluşturmalı. Sizden fen bilimleri uzmanı olmanız beklenmiyor sadece üniversite sınavında temel kavramları hatırlamanız bekleniyor. Bu alana çalışırken mümkünse detaylara inmeyin, dağılmayın. Sadece ana kavramları zihninize yerleştirin.  Soyutlaştırmak ve sembolleştirmek için kelime dağarcığınızın da güçlü olması gerekir. Her ne kadar fen bilimleri sayısal olsa da yorumlama beceriniz dersi özümseme ve performansınızı arttırmada size yardımcı olacaktır. Bu arada unutmayın,fen bilimlerindeki konular yığın halinde gelir, zincir gibidir. Bir konuyu iyice özümsemeden diğer konuya geçerseniz geçtiğiniz konuya tam olarak hakim olamazsınız.  Bu nedenle öğrendiğiniz konuyu mutlaka aynı gün tekrarlayın ve geçmiş yıllara ait üniversite sınavında çıkan soruları da çözün. Ancak konuya hakim olmadan sadece test çözmek zaman kaybetmekten başka bir işe yaramaz.

Matematik Dersine Nasıl Çalışmalıyız?

Matematik sınıfta dersi tam olarak dikkatinizi vererek öğrenebileceğiniz bir derstir.  Dersi dinlerken kendinize ait not tutma sisteminiz olmalıdır. Yani notlarınızı uzun cümlelerle değil kısa sembollerle tutmaya çalışın. Matematik sadece dinlenilerek öğrenilen bir ders değildir aynı zamanda yazarak da öğrenilen,çalışılan bir derstir. Aldığınız notlar sizin için bir anlam ifade etmelidir. Çünkü konuyla ilgili soruları çözerken elinizdeki kodlu notlardan yararlanacaksınız. Bu nedenle bu notları çalışma masanızda gözle görebileceğiniz bir yere yapıştırmanızı öneriyorum. Soruları çözerken takıldığınızda deftere değil bu notlara sıklıkla bakın. Bu aynı zamanda sizin için tekrar olacaktır ve böylece kodları sürekli tekrar ettiğinizde kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe kodlamalar depolanır.  konuya hakim olduktan sonra mutlaka çok soru çözün. Matematikte iki şey çok önemlidir ; birincisi konuya hakim olmak ikincisi ise dikkati problem üzerine yoğunlaştırmak ..Unutmayın matematik sorularında konuya hakim olsanız bile işlem hataları yaptığınızda sonucunuz yanlış çıkacaktır. Soruyu yanlış yoldan çözmeye çalışmak konu eksikliğidir ama yaptığınız işlem hatalarının temelinde dikkat dağınıklığı yatar. Dikkat dağınıklığının en önemli nedeni kaygıdır. Yani kişinin soruya değil sorunun zorluğuna odaklanmasıdır. Burada yapmanızı önerdiğim soruyu çözmeye odaklanmanızdır. Dikkatinizi ve konsantrasyonunuzu arttırmak için de dikkat egzersizleri yapın. Su doku çözün, satranç oynayın vb.

Paragraf sorularını çözmek ama nasıl?

Türkçe dersi için öğrencilerin en zorlandıkları sorular paragraf sorularıdır. Uzundur,zaman alır ve tam konsantrasyon gereklidir. Aslında paragraf soruları en kolay sorulardır çünkü cevabı paragrafın içinde gizlidir tek yapmanız gereken dikkatinizi toparlayarak paragrafı okumaktır.  Paragrafı okumadan önce paragrafın teknik kısmı olarak bilinen soru kökünü okuyun. İşin teknik kısmı size soruyu doğru olarak çözdürecek kısımdır. Teknik kısıma dikkatinizi verdikten sonra ise paragrafın bütününü okuyup ne anladığınızı ve sizde hangi duyguyu uyandırdığını düşünün ve sorunun çözümüne gidin. Paragraf sorularını doğru çözmek için elbette kitap okuyan bir öğrenci olmanız da çok önemli. Kitap okudukça , kitabı yorumladıkça kelime hazineniz ve yorum yapabilme gücünüz  artar bu da elbette ki sözel soruları daha kolay cevaplamanızı sağlar.

14 Kadını İdare Etmek +

İlişki

İngiliz şairlerinden Milton'a  '' Efendim bildiğiniz gibi İngiliz prensleri 14 yaşında taç giyme hakkına sahip oluyorlar.

Ancak evlenmek için neden 18 yaşını doldurmaları gerekiyor?  Diye sorduklarında Milton ''  bu son derece doğal çünkü bir kadını idare etmek bir ülkeyi idare etmekten daha karmaşık bir iştir'' demiş. Hakikaten günümüz dünyasında bir kadını idare etmek erkek için o kadar da kolay değil. Kadınlar gittikçe karmaşıklaşıyor. Erkeklerin işi de gittikçe zorlaşıyor. Erkekler kadınları idare etmek için daha çok uğraşmak zorunda kalıyorlar,aşklar ve ilişkilerin temeli '' daha iyi oyun oynamaya'' dayanmaya başladı. Kim daha iyi oyun oynarsa,taktik geliştirirse onun oyunda kalma şansı yani bir ilişkiye başlayabilme ve ilişkiyi sürdürebilme şansı o kadar artıyor. Düz erkek dediğimiz ne zaman ne yapacağı belli olan erkekler için bir ilişkiye başlama ve sürdürme şansı da pek olmuyor. Çünkü kadın ilişki yaşayacağı erkeğin oyunlarıyla '' kendisini '' değerli hissetmek istiyor. Sadece kahve içip sohbet etmek kadına yeterli gelmiyor. Kadın , sohbet etmenin dışında güzel sözler duymak,onore edilmek ve ilişkinin kontrolünü elinde tutmak da istiyor. Kadınlar arasında laf aramızda sıklıkla konuşulan bir metafor vardır; bir araba düşünün ,araba erkek olsun kadın da arabanın sürücüsü olsun. Direksiyon başındaki kadın arabayı sağa çevirdiğinde araba sola gidiyorsa ya da direksiyonu sola çevirdiğinde araba sağa gidiyorsa bu ilişkinin üstünü çizin derler. Yani erkeğin kontrolü kadında değilse kadın bu durumdan muazzam rahatsız olur ve ilişkiyi görünüşte bitirmeyecek olsada davranışarıyla, çıkardığı huzursuzluklarla '' sanki ilişkiyi bitirmek ister '' gibi davranır. Erkeği sık sık kontrol eder, '' Nerdesin? Ne yapıyorsun? Çek fotoyu yolla bana ! '' gibi gibi. Kadının bu şekilde şüpheci davranmasının işte asıl nedeni erkeği kontrol edememesidir. Erkek ise kadını şüpheci ,kıskanç ve boğucu olarak görür. Ve bu ilişkiyi bir süre sonra bitirmek yani oyunu daha fazla oynamak istemez. Partnerinin olumsuz ve karmaşık davranışları erkeği bunaltır. Peki gerçekte bir kadını idare etmek bu kadar zor mudur? Bunu yazarken aklıma şu öykü geldi '' krallığın birinde bir kral eşiyle hiç geçinemiyormuş, öyle ki kraliçenin huysuz davranışları karşısında kral artık yaka silkmiş bazen kraliçeyi öldürtmek bile istiyormuş. Son çare olarak çağırmış yardımcılarını demiş ki '' ahaliye haber salın kraliçe ile geçinmemin yolunu bulan kişi ne isterse dilesin benden'' demiş. Ahaliye haber salınmış, günlerce saray halkla dolup taşmış,herkes kralın kraliçeyle geçinmesi için çözümler sunmuşlar ama yok yok. Kral ve kraliçenin arası yine bozukmuş. Günlerden bir gün yaşlı,aksıran,tıksıran ,çirkin mi çirkin bir büyücü kadın gelmiş ve krala '' kralım ben kraliçe ile geçinmenizin yolunu biliyorum. Size bunu söylerim ama karşılığında krallıktaki en yakışıklı şövalyeniz ile evlenmek isterim. Kral düşünmüş taşınmış çok da umutlu değil büyücüden tamam ''demiş. Büyücü krala demiş ki ''eşiniz size ne derse tamam,sen nasıl istersen  diyeceksiniz,hayır demeyeceksiniz yapmasanız bile kafanızı sallayacaksını ''demiş. Ve gitmiş. Kral ,yaşlı büyücünün söylediğini uygulamış ve kraliçe inanılmaz değişmiş. Krala iyi davranmaya başlamış. Haftalar geçmiş büyücü çıkmış gelmiş.  ''Kralım bana söz vermiştiniz en yakışıklı şövalyeniz ile evlenecektim''.  Kral ne yapsın söz vermiş,en yakışıklı şövalyeyi çağırmış ve ona acı gerçeği açıklamış. Şövalye ''nasıl emrederseniz'' demiş. Ve büyücüyle evlenmişler. Gerdek gecesi şövalye odaya çıkmış ama ne görsün karşısında dünya güzeli bir kadın duruyor, yaşlı büyücü kadını görür de kendisine bir şey yapar diye korkmuş ve kadını uzaklaştırmak için konuşmaya başlamış. Tam o sırada kadın '' dur sakin ol , ben o aksıran,tıksıran ,yaşlı büyücüyüm. Günün 12 saati bu dünyalar güzeli kadını 12 saati ise yaşlı,çirkin büyücüyü karşında göreceksin. Şimdi seçimini yap hangimizi gece görmek istersin? '' Şövalye düşünmüş ve demiş ki '' siz hangisini uygun görürseniz''. Bunu duyan büyücü kadın '' bundan sonra günün 24 saatinde güzel olanı göreceksin ''demiş.  Ve öyküde burada bitmiş..Bilmem anlatabildim mi?

  • Psikolog Armağan Pınar ADANAR
  • Yeni Asır Gazetesi,2015
  • ''psikolog gözüyle''köşesi
15 Çocuklarda ve Ergenlerde Takıntı Hastalığı /OKB +

Çocuk & ergen

Çocuklarda obsesif-kompulsif bozukluğun ne olduğunu anlamak için önce obsesyon ve kompulsiyon kelimelerinin ne anlama geldiğini bilmek gerekir.

ÇOCUKLARDA VE ERGENLERDE OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK

Obsesyon ; kaygıya ve sıkıntıya yol açan,kişi tarafından saçma bulunan,inatçı ve zorlayıcı düşünce,fikir ,dürtü ve hayallerdir. Bu düşünceler kişinin iradesi altında değildir. Yani kişi bilinçli bir çaba ile bu düşünceleri kovamaz. Hatta çoğu zaman kişi bu düşünce ve dürtüleri bastırmaya, yok saymaya çalışır ve bunları başka bir düşünce veya hareketle ortadan kaldırmaya çalışır. O halde obsesyon; kişiyi rahatsız eden,yineleyen düşünceler,hayaller olabilir.

Kompulsiyon ise; kişinin rahatsız olduğu bu düşüncelerden kurtulması için tekrar tekrar aynı davranışı  sergilemesi.

Yani zihindeki rahatsızlık veren düşüncelerden eyleme dökerek kurtulmaya çalışması.

Örnek; kişi insanların ellerinin kirli ve mikroplarla dolu olduğunu düşünerek çok rahatsız olur.( obsesyon) bu rahatsız eden düşünceden kurtulmak için tekrar tekrar ellerini yıkaması ise kompulsiyondur.

OKB'YE ÖRNEKLER

Aşırı yıkanma-çocuk kirli olduğunu düşünerek sürekli yıkanmak ister.

Tekrarlama -- sevdiği bir insanın kaybından korkan ya da başına kötü bir şey geleceğinden korkan çocuk ;sevdiği insan ölmesin ya da başına kötü bir şey gelmesin diye bir sayıyı pek çok defa tekrarlayabilir ya da ellerini defalarca yıkayabilir.

Kontrol etme- ödevlerini defalarca kontrol edebilir, çok sık silgi kullanabilir, sınavda ya da ders çalışırken bir soru ile dakikalarca uğraşabilir.

Dokunma- yine kafasından geçen olumsuz düşüncelerden kurtulmak için bir yere defalarca dokunabilir.

Dini takıntılar , kendine veya başkalarına zarar verme korkusu- çocuk arkasından birinin sanki gelip ona zarar vereceğini düşünebilir.

Çocuk ve ergenlerde okul çağı çocuklarında en sık görülen kompulsiyon sayma ve simetri , erken ergenlikte aşırı yıkanma,geç ergenlikte ise seksüel düşünce ve ritüeller olabilir.

Olguların % 90'unda obsesyon ve kompulsiyonlar zaman içinde değişir. Küçük çocuklarda kompulsiyonlar daha ön plandadır.  Ve yine küçük çocuklar obsesyon ile kompulsiyon arasındaki bağlantıyı yaşları gereği kuramazlar.

ÇOCUĞUMDA ACABA OKB VAR MI ? BAZI BELİRTİLER:

Uzun saatler üretken olmayan bir biçimde ödev yapmak

Yazdıklarını sürekli silip yeniden yazmak

Kelimelere,harflere, ayrıntılara takılmaktan ödevlerini bitirmekte güçlük çekmek

  • Yıkanırken bol bol su ve sabun tüketmek
  • Tuvalet kağıdını bol tüketmek
  • Yıkanmaktan kızarmış eller

Odalarına başkasının girmesi ve eşyalarına dokunmasını tolere edememek, çok öfkelenmek

Bazı aktivitelerden kaçınmak ( suluboya yapmamak,hamura dokunmamak vb )

Saçını taratmamak

ÇOCUKTA KAÇ YAŞINDA BAŞLAYABİLİR?

2 yaşındaki bir bebekte dahi bu rahatsızlık görülebilir.  Üstüne minik bir leke bulaşır; üstümü değiştir diye bağırmaya başlar. Ya da hiçbir koşulda saçlarını taratmaz, oyuncaklarına dokundurtmaz, çorabını dahi giydirmek sorundur.

ÇOCUKLARDA EN SIK GÖRÜLEN BELİRTİLER

OBSESYONLAR

  • Kirlenme,mikrop kapma, hastalanma korkusu
  • Kendine ve başkalarına zarar verme korkusu
  • Simetri ve düzeltme ihtiyacı
  • Kurma ve biriktirme ihtiyacı
  • Aşırı ahlaki ve dini ilgiler

KOMPULSİYONLAR

  • Temizlenme ritüelleri
  • Kontrol etme
  • Tekrarlayıcı davranışlar
  • Düzenleme veya düzeltme

TEDAVİ

Psikolog tarafından uygulanan bilişsel-davranışçı terapiler çocuk ve ergenlerde oldukça başarılı sonuçlar vermektedir.

Saygılarımla

Psikolog Armağan Pınar Adanar

16 Panik Bozukluk +

Yetişkin

Panik bozukluğu aniden ortaya çıkan,yineleyici ve beklenmedik panik atakları ile ataklar arasında yeni atakların olacağına ilişkin endişe atakların yol açabileceği olası sonuçlara ait üzüntü ve ataklara bağlı davranış değişikliklerinin görüldüğü bir bozukluktur.

PANİK ATAK YAŞAYAN BİR KİŞİDE NELER GÖRÜLEBİLİR?

  • Çarpıntı ,kalp atımlarını duyumsama ya da kalp hızında artma olması
  • Terleme
  • Titreme ya da sarsılma
  • Nefes darlığı ya da boğuluyor gibi olma duyumları
  • Soluğun kesilmesi
  • Bulantı ya da karın ağrısı
  • Göğüs ağrısı ya da göğüste sıkıntı hissi
  • Baş dönmesi,sersemlik hissi ,düşecekmiş ya da bayılacakmış gibi olma

Derealizasyon ( gerçekdışılık duyguları) ya da depersonalizasyon( benliğinden ayrılmış olma)

  • Kontrolünü kaybedeceği yada çıldıracağı korkusu
  • Ölüm korkusu
  • Uyuşma, karıncalanma
  • Üşüme, ürperme ya da ateş basmaları

İLK ATAK NASIL BAŞLIYOR?

Hiçbir neden yokken ve birdenbire başlar. Kişi; o an felç geçiriyor olabileceğinden  ,kalp krizi geçiriyor olabileceğinden korkar ve yoğun bir ölüm korkusu ya da felç olma korkusu  yaşar. Bazen de bir tuhaflık,sersemlik hissi ,kendisini veya çevresini bir garip ya da değişik hissetme gibi duyguların ortaya çıkmasıyla kontrolünü kaybetmeye ya da çıldırmaya başladığını düşünerek kendisine ve ya çevresindekilere bir zarar vermekten korkmaya başlar. Kişi hemen ,en yakın doktor ya da acil servise götürülür. Orada yapılan bir çok muayene, çekilen film ve diğer incelemelerde hiçbir şey bulunmaz.

ATAKLAR TEKRARLIYOR..

Bir süre sonra panik ataklar tekrarlar. Kişi, her yeni atak ile aynı dehşet ve korkuyu yeniden yaşamaya ve acil servislere taşınmaya başlar.

BEKLENTİ ANKSİYETESİ GELİŞİR..

Ataklar tekrarlamaya devam ettikçe, kişi araklar arasındaki dönemde gergin,huzursuz ve endişeli bir şekilde her an yeni bir panik atağın geleceğini beklemeye başlar. Bu endişeli bekleyişe beklenti anksiyetesi denir.  Ataklar çoğu zaman belirsiz yer ve mekanda meydana gelirler. Ve bu kişiyi de daha çok korkutur.

YOĞUN VE SÜREKLİ ÜZÜNTÜ

Kişi; atak yaşayacağı ,delirebileceği, ölebileceği düşüncelerinden dolayı yoğun bir üzüntü hali yaşar.

DAVRANIŞLAR DEĞİŞİR..

Ataklara neden olabilecek etkinliklerden kaçınır, sinemaya gitmez,otobüse binmez, asansöre binmez, kalabalık yerelere girmez, dar köprülerden geçmez,pazaryerine girmez, büyük alışveriş mağazalarına girmez, yalnız başına evde kalamaz,sokağa yalnız çıkamaz cinsel ilişkiden kaçınır. Yaşadığı gerginlikten kurtulmak için alkol,madde ve ilaç alımları başlayabilir. Çantasında kolonya,su, doktorunun telefonu,ismini eksik olmaz.

PANİK BOZUKLUĞU RİSK GRUPLARI

  • 50 yaşın altında olmak
  • Kadın olmak
  • Ayrılmış/boşanmış/eşini kaybetmek
  • Öyküde ayrılık kaygısı/ yakın yitimi
  • Çocuklukta yaşanan travmalar
  • Aile yüklülüğü
  • Kentte yaşama

PANİK BOZUKLUĞUNA EŞLİK EDEN SIKINTILAR

  • Depresyon %34
  • Agorafobi % 58
  • Sosyal fobi % 27
  • Okb % 12

Panik atak hastaları yaşadığı panikler nedeniyle acil servislere sıkça gidebilirler, genel muayeneden geçerler,bedenlerinde sanki bir anormallik varmış gibi tepeden tırnağa kontrollerden geçerler ve genelde bu kontrollerin sonucunda aldıkları cevap '' BİR ŞEYİNİZ YOK'' dur. Hakikaten de bedensel  bir şeyleri yoktur. Ancak kendi başlarına kendi iradeleriyle kontrol edebilecekleri de kendiliğinden geçecek bir rahatsızlık da değildir. Varolan psikolojik bir sorundur. Kişinin kendi iradesiyle geçebilecek bir sıkıntı değildir. Hele ki bu tip sıkıntılı durumlarda bizim halkımız psikologculuk oynamayı pek severler; sıkıntıyı yaşayan kişiye ''BOŞVER TAKMA KAFANA / HERŞEY KAFANDA BİTİYOR '' gibi telkinlerde bulunurlar. Elbettedir ki bu telkinler işe yaramaz ve hatta kişinin sıkıntısını daha da arttırmaktan başka bir işe yaramaz. Öyle ki bu telkinler sonucunda atak yaşayan kişi bir süre sonra insanların içinde atak yaşayacağını düşünüp çekinir kendisini sıkmaya başlar ve atak daha da artar. Bu yüzden de insan içine çıkmak istememeye başlar. Derdini anlatabileceği, onu anlayabilecek insanlar etrafında olmadığı için kişi iyice içine kapanabilir. Ve ANLAŞILMADIĞINI hissetmeye başlayabilir.

Panik atak yaşayan bir insanın başvurması gereken kişi psikolog ve psikiyatristtir.

Çünkü PANİK BOZUKLUK  psikolojik bir sıkıntıdır .

PANİK ATAKLARINA YÖNELİK  TEDAVİ YAKLAŞIMLARI

Bilişsel -- Davranışçı Tedavi Uygulaması ( psikolog tarafından)

Tedavide iki amaç vardır; hastanın aslında tamamen zararsız olan panik atağı belirtileri hakkındaki yanlış bilgi ve inanışlarını n düzeltilmesi ve kişinin bu belirtilerle korkmadan baş edebilmesi amaçlanır.

Panik atağı endişesiyle sokağa çıkma,vapur,tren,otobüse binme gibi tek başına yapmaktan korktuğu şeylere bir plan dahilinde yeniden alıştırılması amaçlanır.

Psikodinamik psikoterapiler ( psikolog tarafından )\ Diğer psikoterapi yaklaşımları ( psikolog tarafından )\ Farmakolojik tedaviler ( psikiyatrist tarafından )\ Hipnoz ( psikolog tarafından )

Panik atak tedavisinde maalesef bizim halkımız çok da doğru yerlere gitmemektedir. Panik atağın tedavisi yogacıların ,enerji terapistlerinin, nlp cilerin , psikolog olmayan yaşam koçlarının ya da psikolog ,psikiyatrist olmayan hipnozcuların işi değildir. Bu ciddi bir ruhsal rahatsızlıktır. Ve her ruhsal rahatsızlıkta olduğu gibi bir psikiyatr ya da bir psikolog tarafından ele alınması gerekir.

İnsana dair gelişim süreçlerini bilmeyen, ruhsal rahatsızlıklar konusunda hiçbir bilgisi olmayan, psikoterapi eğitimi almamış, psikoloji, psikiyatri eğitimi almamış insanlar tarafından tedavi edilmeye çalışılması kişiye yarar sağlamaz bilakis kişinin sıkıntısı o an  tesadüfen azalsa da devam eder ve artabilir.

Eğer doğru meslek gurubundan doğru insana rastlarsanız panik atak günümüzde kolayca üstesinden gelinebilen bir rahatsızlıktır. YETER Kİ DOĞRU UZMANA BAŞVURUN.

17 Yasaklar Çözüm Olsaydı +

Aile

Bilgisayar günümüzde hayatın her yerine girdi. Ancak bir çok ailede bilgisayar yüzünden çocukla anne baba arasında kavgalar çıkıyor. Bir çok genç ne yazık ki zamanını gece yarılarına değil sabahlara kadar bilgisayar karşısında geçiriyor.

Özellikle de insanlarla iletişimi iyi olmayan gençlerin bilgisayar düşkünlüğü bu boyutta olabiliyor. Bu nedenle bilgisayarı,sosyal fobisi olan,insanlarla iletişim kurmakta zorlanan bir gencin sığındığı bir mağaraya benzetebiliriz. Sosyal ilişki kuramadıkça bilgisayar gencin yaşamında daha çok yer kaplamaya başlıyor. Sanal dünyada oluşan bir sosyal yaşamın içine giriyor. Burada arkadaşlıklar ediniyor,bilgisayar oyunlarının içinde ''başarıyı,sosyal ilişkiyi''yaşıyor. Gerçek hayatta yaşayamadığı bir çok duyguyu bilgisayar sayesinde ''sanal'' olarak yaşıyor. Bu bir çocuk ve genç için toplum içindeki durumunu,kişilerarası ilişkilerini bozan son derece tehlikeli bir durumdur. Peki ne yapmak gerekir? Çocuk,genç derslerine çalışmazsa ya da sosyal hayatın içine girmezse bilgisayarı yasaklamak bir çözüm müdür? Bazı aileler yasaklama yöntemine gidebiliyor yine bazı ailelerde bu yöntem işe yarayabiliyor ama bazı ailelerde çocuklar yasağa uysalar bile anne-babalarına inat olarak derslerini boşlayabiliyorlar. Burada önemli olan iki tarafın da kazanacağı bir çözüm yolu bulmak. Unutmamak gerekir ki bilgisayar alışkanlığı aslında bir sonuçtur. Yani arkadaş ilişkileri iyi olmayan,başarısız,utangaç bir çocuğun yöneldiği bir sonuçtur. Çocuğunuzun başarılı olmasına destek  oluyor musunuz? Sosyal ilişkilerini geliştirebiliyor musunuz ? önemli olan budur! Bunu başarabilirseniz çocuğunuz da içine sığındığı ''sanal''sığınaktan dışarıya çıkabilir. Çocuğunuzun burnuna kendi doğrularınızı dayamak yerine ona güvendiğinizi her ortamda ve her fırsatta hareketlerinizle,sözlerinizle belli ederseniz ,ona birey olduğunu hissettirirseniz doğruyu bulacaktır. Her insan kendi bulduğu doğruları uygulamayı seçer. Önemli olan anne-babanın çocuğunu aşağılamaması,ona güvendiğini her fırsatta göstermesidir.

Çocuğunuz derslerinde başarılı değilse kendini başarısız hissedecektir ve kendi başarısına olan inancı da sarsılacaktır. Bu nedenle kendini iyi hissetmediği bir aktivite olan ders çalışmaktansa başarının çok daha kolay elde edildiği ''sanal''ortamda oyun oynayarak kendini iyi hissedecektir. Burada önemli olan çocuğunuzun neden ''sanal''sığınakta zaman harcadığı değidlir,çocuğunuz neden derslerde başarılı değil bu sorunun cevabını bulmak gerekir.  Acaba çocuğunuzun bir öğrenme sorunu mu var ya da endişeleri mi var ya da potansiyalinin üstünde bir okulda mı? Bu soruların cevaplarının üstüne gitmek gerekir. Bunun için de psikolog desteği alabilirsiniz. Bir diğer önemli nokta da neden çocuğunuz sanal ortamda arkadaşlık ilişkileri kuruyor da gerçek hayatta bunu yapmıyor? Ya da yapamıyor? İşte bunların tek tek ele alınması ve cevaplarının bulunması gerekir. Çocuğunuzun karşısına geçip''sen zaten başarısızsın ,senden adam olmaz,alacağım bu bilgisayarını atacağım'' demekle çocuk yetiştirilmez. Bu çeşit olumsuz ve hatta kötü davranışlarla çocuğunuza zarar vermiş oluyorsunuz. Onun içindeki mücadeleci tarafı zedeliyor,zarar veriyorsunuz. Oysa siz anne-babasınız çocuğunuzu korumalı,onun içindeki mücadele eden,pes etmeyen tarafını beslemelisiniz. Baktınız çocuğunuzun içindeki mücadele eden tarafı besleyemiyorsunuz o halde zaman kaybetmeden çocuğunuzla birlikte bir psikologdan destek alın. Ve artık çocuğunuzu aşağılamayı bırakın. Siz çocuğunuzu aşağıladıkça çocuğunuz iyiye gitmeyecek tam tersine içinde size ve yaşama karşı korkunç bir öfke birikecek ve kendi yaşamını bilmeden,farkında bile olmadan harcayacak. Bu yazıya rağmen hala anne-baba olarak aynı şekilde davranmaya devam edecek misiniz? Yoksa ellerinizi başınızın arasına alıp düşünecek misiniz? Çocuk sizin ve elbette seçim de sizin...

Aklınıza takılan bir konu mu var?

Yazılarımda değinmediğim ya da daha ayrıntılı konuşmak istediğiniz bir konu için birebir görüşme talep edebilirsiniz.

İletişim bilgilerini görüntüle